DENTAL SAĞLIK TURİZMİ İŞLETMELERİNİN REKABET VE PAZARLAMA STRATEJİLERİ

Abstract

DENTAL SAĞLIK TURİZMİ İŞLETMELERİNİN REKABET VE PAZARLAMA STRATEJİLERİ

Miyanyedi Z. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Turizmi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2026. Amaç: Bu araştırma dental sağlık turizmi işletmelerinin rekabet ve pazarlama stratejilerini bütüncül bir yaklaşımla analiz etmek ve bu alanda sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayan temel faktörleri ortaya koymak amacı ile yapılmıştır. Küresel ölçekte sağlık hizmetlerine erişim maliyetlerinin artması, bekleme sürelerinin uzaması ve teknolojik gelişmeler, özellikle diş hekimliği alanında uluslararası hasta hareketliliğini hızlandırmış; Türkiye gibi fiyat–kalite dengesi avantajı sunan ülkeleri dental sağlık turizmi açısından cazip destinasyonlar hâline getirmiştir. Bu bağlamda tez, dental sağlık turizmini yalnızca tıbbi bir hizmet alanı olarak değil, aynı zamanda rekabetçi bir hizmet pazarı olarak ele almaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Temmuz 2025 ve Ocak 2026 tarihleri arasında, sağlık turizmi yetki belgesine sahip olan ve Kuşadası’nda dental sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren işletmeler arasında yapılmıştır. Kuşadası ilçesinde sağlık turizmi yetki belgesi olan toplamda 19 işletme bulunmaktadır. Veriler kendi oluşturduğum ve sonrasında 3 uzman görüşüne başvurarak geliştirilen görüşme soruları ile toplanmıştır. Bazı işletmelerin bilgi gizliliği adı altında görüşme talebimizi reddi neticesinde 7 işletmeye tarafımca uygulanmıştır. Her bir görüşme formu yetkili kişilere uygulanarak ortalama 30 dakika kadar sürmüş olup, görüşme esnasında aynı zamanda yazılı olarak kayıt altına alınarak gerçekleştirilmiştir. Sınırlılık: Bazı işletmelerin görüşme taleplerini reddetmesi nedeniyle veri seti 19 işletmeden yalnızca 7 işletme ile sınırlandırılmıştır. Bu durum, elde edilen bulguların tüm dental sağlık turizmi işletmelerini temsil etme kapasitesini sınırlamakta ve genellenebilirlik açısından bir kısıtlama oluşturmaktadır. Bulgular: Araştırmaya katılan işletmelerin %42,8’i 13 yıl ve üzeri süredir faaliyet göstermektedir. Bu durum, sektörde deneyimli ve kurumsallaşmış işletmelerin ağırlıkta olduğunu göstermektedir. Görüşmeler, işletme sahiplerinin çoğunun aynı zamanda hekim olduğunu ortaya koymuştur. İşletmelerin %71,4’ünde yabancı hasta oranı %76–100 aralığındadır. Bu bulgu, dental sağlık turizminin birçok klinik için ana gelir kaynağı haline geldiğini göstermektedir. En fazla hasta gelen ülkeler arasında İngiltere (%71,4), Almanya (%42,8) ve Hollanda (%42,8) bulunmaktadır. İşletmelerin tamamı (%100) önümüzdeki üç yıl içinde dijital reklam yatırımlarını artırmayı planlamaktadır. Tedavi + konaklama + transfer gibi bütünleşik hizmet modelleri tercih edilmektedir. Pazarlama stratejileri ağırlıklı olarak dijital mecralar üzerine kuruludur. Avrupa pazarı odaklı hizmet sunumu, kalite ve güven unsurlarını ön plana çıkarmaktadır. İşletmeler hasta deneyimi, hijyen ve uzmanlık üzerinden marka konumlandırması yapmaktadır. Kuşadası’nın turizm altyapısının güçlü olması dental sağlık hizmeti ile tatil deneyiminin birlikte pazarlanabilmesine olanak tanımaktadır. Sonuç: Bu çalışma dental sağlık turizmi işletmelerinin sürdürülebilir rekabet avantajı elde edebilmesi için yenilikçi hizmet tasarımı, değer odaklı fiyatlandırma, dijitalleşme, güçlü marka yönetimi ve etik–kalite temelli yönetim anlayışının birlikte uygulanması gerektiğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, hem Türkiye’nin dental sağlık turizmi potansiyelini güçlendirecek politika ve stratejilere hem de sektörde faaliyet gösteren işletmelerin daha etkin pazarlama ve rekabet stratejileri geliştirmesine katkı sağlayacak niteliktedir. Bu tez Kuşadası’nda dental sağlık turizminin dijitalleşme ekseninde geliştiğini, Avrupa pazarına bağımlı bir yapı sergilediğini, fiyat–kalite dengesi ve paket model üzerinden rekabet ettiğini, işletmeler için ana gelir modeli haline geldiğini, Turizm destinasyonu avantajı ile entegre biçimde pazarlanabildiğini ortaya koymaktadır.