Abstract:
Amaç: Ülkemizde küçükbaş hayvan yetiştiriciliği tarımsal üretimde önemli bir yer tutmaktadır. Koyun-keçi vebası (Peste des petits ruminants, PPR) ve koyun-keçi çiçeği, hayvan ölümleri ve verim kayıpları nedeniyle sektörde önemli ekonomik zararlara yol açan viral hastalıklardır. Bu kayıpların azaltılmasında koruyucu hekimlik ve aşılama büyük önem taşımaktadır. Ancak bu hastalıklarla mücadelede kullanılan canlı attenüe aşılar, çevre koşullarına karşı hassasiyetleri nedeniyle bazı dezavantajlara sahiptir. Bu çalışma, Türkiye’de “Veteriner Biyolojik Ürün Satış İzni” bulunan canlı attenüe koyun-keçi çiçeği ve PPR aşılarının olumsuz sıcaklık koşulları altındaki stabilitesi ve maruziyet sonrası etkinliğinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada, her biri 100 dozluk flakonlar içinde, canlı attenüe ve liyofilize formda bulunan ticari koyun-keçi çiçeği ve PPR aşıları kullanıldı. Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü’ne soğuk zincirde ulaştırılan aşılar incelendi. Beş farklı ticari ürüne ait toplam 11 koyun-keçi çiçeği ve üç farklı ürüne ait 13 PPR aşı flakonu değerlendirildi. Ege Bölgesi iklim koşulları göz önüne alınarak, sahada oluşabilecek beş farklı olumsuz sıcaklık senaryosu uygulandı. Aşılar Vero hücre kültürüne inoküle edilerek toplam 108 titrasyon testi gerçekleştirildi.
Bulgular: Termal stres sonrası her iki aşı grubunda başlangıç titrelerinde değişiklikler saptandı. Sonuçların WOAH tarafından önerilen minimum virus titresi olan 10 üzeri 2,5 DKID50’nin üzerinde olduğu (bir test hariç) belirlendi ve stabilite profillerinin literatürle uyumlu olduğu görüldü.
Sonuç: İncelenen canlı attenüe koyun-keçi çiçeği ve PPR aşılarının, saha koşullarında oluşabilecek termal strese rağmen WOAH’nin önerdiği minimum virus titresini genel olarak koruduğu saptanmıştır.
