65 Yaş ve Üzeri Bireylerde Kuru İncir Tüketiminin Bağırsak Alışkanlıkları Üzerine Etkisi: Randomize Kontrollü Bir Çalışma

Abstract

ÖZET 65 YAŞ VE ÜZERİ BİREYLERDE KURU İNCİR TÜKETİMİNİN BAĞIRSAK ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ BİR ÇALIŞMA Armağan F.N Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yaşlı Sağlığı ve Bakımı Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2026. Amaç: Bu çalışmada, 65 yaş ve üzeri düzensiz bağırsak alışkanlığına sahip bireylerde kuru incir tüketiminin bağırsak alışkanlıkları üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Denizli ili Pamukkale ilçesinde Yenimahalle Aile Sağlığı Merkezi’ne başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerle yürütülmüş randomize kontrollü bir çalışmadır. Orta etki büyüklüğü, %95 güç ve %5 hata payı ile her biri 15 kişiden oluşan dört grup (fiziksel aktivitesi yeterli/yetersiz müdahale ve kontrol grupları) olmak üzere toplam 60 katılımcı çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyi Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Ölçeği (PASE) ile belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyine göre tabakalandırma sonrası randomizasyon ile bireyler kontrol ve müdahale gruplarına atanmıştır. Müdahale gruplarında 14 gün süreyle kuru incir tüketimi uygulanmıştır. Bağırsak alışkanlıkları; Roma III kriterleri, Bağırsak Alışkanlıkları Değerlendirme Formu, Besin ve Sıvı Tüketim Kayıtları ile izlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 60 bireyin; yaş ortalaması 71,79±3,6 yıl, %60’ı kadındır. PASE medyan değeri 54,56 olup, bu değerin üzerindekiler yeterli fiziksel aktivite grubunu oluşturmuştur. Müdahale gruplarında lif, E ve C vitamini, potasyum ve demir alımları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bağırsak alışkanlıkları değerlendirmesinde fiziksel aktivitesi yetersiz kontrol grubunda bazı günlerde dışkılama sayısının daha düşük ve karın ağrısı görülme sıklığının daha yüksek olduğu; müdahale gruplarında ise bazı günlerde sert dışkı, aşırı ıkınma ve şişkinlik şikâyetlerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Kuru incir tüketimi, 65 yaş ve üzeri bireylerde bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesine olumlu katkı sağlamaktadır. Yaşlı bireylerde kabızlık yönetiminde beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışma, Türkiye’de yaşlı bireylerde kuru incir tüketimi ile fiziksel aktivite ve bağırsak alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi değerlendiren sınırlı sayıdaki araştırmalardan biridir. Anahtar kelimeler: Beslenme, Defekasyon, Fiziksel aktivite, İncir, Su alımı