Beyaz sirkenin bazı sindirim sistemi organları için tespit işleminde kullanımının araştırılması

DSpace Home
→
Tez
→
Yüksek Lisans
→
View Item

dc.contributor.advisor	Gökçimen, Alpaslan
dc.contributor.author	Ertaş, Neslihan
dc.date.accessioned	2026-01-29T07:40:12Z
dc.date.available	2026-01-29T07:40:12Z
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026
dc.identifier.citation		tr_TR
dc.identifier.uri	http://hdl.handle.net/11607/5434
dc.description.abstract	Beyaz sirkenin bazı sindirim sistemi organları için tespit işleminde kullanımının araştırılması Ertaş N. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Histoloji ve Embriyoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2026. Amaç: Beyaz sirke ile doku tespiti yaparak, histolojik doku takibi için çevre dostu, düşük toksisiteye sahip ve formaldehite alternatif bir fiksatif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Karaciğer, pankreas ve ileum dokuları 8 haftalık erkek Wistar Albino sıçanlardan alınmış ve farklı fiksatif gruplarına ayrılarak Hematoksilen-Eozin, Masson Trikrom ve Toluidin Mavisi ile incelenmiştir. Doku bütünlüğü, hücresel yapı ve boyama homojenliği kriterleriyle yarı-kantitatif skorlamalar yapılmış, mikroskop görüntüleri ImageJ ile analiz edilmiştir. Veriler SPSS ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Kontrol grubunda dokuların morfolojik bütünlüğü korunmuştur. Deney 1‘de (beyaz sirke) karaciğerde hafif düzensizlikler, Deney 2‘de (formalin + beyaz sirke) ileumda belirgin düzensizlikler gözlenmiştir. Altı akademisyenin değerlendirmelerinde yalnızca birinin puanlamasında grup farkları görülmüştür. ImageJ analizi renk yoğunluklarının genel olarak benzer olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Histolojik ve dijital analizler, beyaz sirke ve türevlerinin dokuların morfolojik bütünlüğünü büyük ölçüde koruduğunu göstermektedir. Bu bulgular, beyaz sirke ve türevlerinin laboratuvarlarda çevreye ve sağlığa daha az zarar veren potansiyel alternatif fiksatifler olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.	tr_TR
dc.description.tableofcontents	ĠÇĠNDEKĠLER KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….………... i TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...…………... ii İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…… iii SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….…. ix ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…….. xii RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..…….. xvi TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...……………………... xvii ÖZET ……………………………………………………………………………..….. xix ABSTRACT ………………………………………………………………….………. xx 1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..…… 1 2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....…… 3 2.1. Fiksasyon ……………………………………………………….……………….. 3 2.1.1. Doku Tespiti Yöntemleri .……….….…………….…………………………… 4 2.1.1.1. Fiziksel Tespit …………......……….………………………………….…...... 4 2.1.1.2. Kimyasal Tespit ..................................……….....…………………….……... 5 2.1.2. Fiksasyon İşleminde Dikkate Alınması Gereken Temel Faktörler ………......... 6 2.1.2.1. Tespit Sıvısının Ph Derecesi ………………………………………………… 6 2.1.2.2. Sıcaklık …………………………………………...…………………………. 6 2.1.2.3. Tespit Sıvısının Osmolaritesi …………………………………………...…… 7 2.1.2.4. Tespit Sıvısının Konsantrasyonu ………….……………………………….... 7 2.1.2.5. Tespit Miktarı ve Hacmi …………………………………………………….. 8 2.1.2.6. Tespit Süresi ………………………………………………………………… 8 2.1.2.7. Dokunun Boyutu …………………………………………………………….. 9 iv 2.1.2.8. Tespit Sıvısının Difüzyon Gücü …………………………………………….. 9 2.1.3. Tespit Hataları …………..……………………………………………………... 10 2.1.4. Fiksatifler Sınıflandırma ……………………………………………………..... 10 2.1.4.1. Koagüle Edici Fiksatifler ……………………………………………………. 11 2.1.4.2. Koagüle Olmayan Fiksatifler ………………………………………………... 11 2.1.4.3. Bileşik Fiksatifler …………………………………………………………..... 12 2.1.5. Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Fiksatif Çözeltiler ……………………………. 12 2.1.5.1. Alkol ………………………………………………………………………… 12 2.1.5.1.1. Alkol Türevleri ve Kombinasyonları ……………………………………… 14 2.1.5.2. Aseton …………………………………………………………………...…... 15 2.1.5.3. Pikrik Asit …………………………………………………………………… 16 2.1.5.4. Bouin Fiksatifi ………………………………………………………………. 17 2.1.5.5. Gendre'nin Fiksatifi …………………………………………………………. 19 2.1.5.6. Hollande Fiksatifi ………………………………………………………….... 19 2.1.5.7. Kromik Asit …………………………………………………………………. 20 2.1.5.8. Formaldehit Çözeltisi ………………………………………………………... 21 2.1.5.8.1. Formaldehit Çözeltisinin İnsan Sağlığına Etkileri ………………………… 27 2.1.5.8.2. Kullanılan Formaldehit Çözeltisinin Ortamdan Uzaklaştırılması ……….... 28 2.1.5.9. Gluteraldehit Çözeltisi ……………………………………………………..... 29 2.1.5.10. Osmiyum Tetraoksit (OsO₄) ……………………………………………….. 30 2.1.5.11. Merkürik klorür (cıva klorür, HgCl₂) …………...…...……..……………... 31 2.1.5.12. Zenker Fiksatifi …………………………………………………………….. 33 2.1.5.13. Carnoy Fiksatifi ……………………………………………………………. 34 2.1.5.14. B5 Fiksatifi ……………………………………………………………….... 35 2.1.5.15. Helly Fiksatifi ……………………………………………………………… 36 2.1.5.16. Modifiye Davidson Fiksatifi ……………………………………………….. 37 v 2.1.5.17. Stieve‘s Fiksatifi …………………………………………………………… 38 2.1.5.18. Potasyum dikromat ………………………………………………………… 38 2.1.5.19. Müller Solüsyonu …………………………………………………………... 39 2.1.5.20. Möller‘in veya Regaud‘un Solüsyonu ……………………………………... 39 2.1.5.21. Orth Solüsyonu …………………………………………………………….. 40 2.1.5.22. Maximow Çözeltisi ………………………………………………………… 40 2.1.5.23. Susa Çözeltisi ……………………………………………………………..... 41 2.1.5.24. Trikloroasetik Asit ………………………………………………………..... 41 2.1.6. Fiksatif Araştırmalarına Örnekler ……………………………………………... 42 2.2. Beyaz Sirke ……………………………………………………………………… 43 2.2.1. Asetik Asit …………………………………………………………………….. 46 2.3. Karaciğer ………………………………………………………………………… 47 2.3.1. Karaciğer Anatomisi …………………………………………………………... 48 2.3.2. Karaciğer Histolojisi …………………………………………………………... 52 2.3.2.1. Klasik Lobül ……………………………………………………………….... 56 2.3.2.2. Portal Lobül …………………………………………………………………. 59 2.3.2.3. Karaciğer Asinüsü (Hepatik Asinus) …..……………….…………………… 60 2.3.2.3.1. Periferik Bölge (Zon I) ……………………………………………………. 61 2.3.2.3.2. Ara Bölge (Zon II) ……………………………………………………….... 62 2.3.2.3.3. Santral Bölge (Zon III) ……………………………………………………. 62 2.3.2.4. Karaciğerin Yapı Elemanları ………………………………………………... 63 2.3.2.4.1. Hepatositler ………………………………………………………………... 64 2.3.2.4.2. Kupffer Hücreleri ………………………………………………………….. 66 2.3.2.4.3. Endotel Hücreleri ………………………………………………………….. 66 2.3.2.4.4. Hepatik Stellat Hücreler (İto Hücreleri) …………………………..……..... 67 2.3.2.4.5. Pit Hücreleri ……………………………………………………………….. 68 vi 2.3.3. Karaciğer Embriyolojisi ……………………………………………………….. 68 2.4. Pankreas ………………………………………………………………………..... 73 2.4.1. Pankreas Anatomisi ………………………………………………………….... 73 2.4.2. Pankreas Histolojisi ………………………………………………………….... 74 2.4.3. Pankreas Embriyolojisi ………………………………………………………... 77 2.5. İleum …………………………………………………………………………….. 78 2.5.1. İleum Anatomisi ………………………………………………………………. 78 2.5.2. İleum Histolojisi ………………………………………………………………. 79 2.5.3. İleum Embriyolojisi …………………………………………………………… 82 3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….…..…………... 84 3.1. Gereç ………………………………………………………….....…...………...... 84 3.1.1. Cihazlar ……………………………………………………..….........….……... 84 3.1.2. Hayvan Materyali …………………………..………………..…..….………… 84 3.1.3. Kullanılan Kimyasal Maddeler …………..……………………….…………… 86 3.2. Yöntem …………………………………………………………………………... 86 3.2.1. Deneysel Çalışma ……...……………………………………………………… 86 3.2.2. Fiksatiflerin Hazırlanması ......…………...……………..…………...………..... 86 3.2.3. Doku Takibi ve Gömme …………………………………………...………….. 87 3.2.4. Kesit Alma ………………….…….…………………………………………… 88 3.2.5. Boyama Yöntemleri …………………………………………………………… 88 3.2.5.1. Hematoksilen ve Eozin (HE) Boyama Prosedürü ………………………… 88 3.2.5.2. Masson Trikrom Boyama Protokolü ………………………………………… 89 3.2.5.3. Toluidin Mavisi Boyama Protokolü ……………………………………….... 90 3.2.6. Boyama Gruplarının Oluşturulması …………………………………………… 91 3.2.7. Görüntüleme ve Analiz ………………………………………………………... 93 3.2.8. İstatistiksel Analiz ……………………………………………………………... 94 vii ..4. BULGULAR ………………………………………………………………….…… 96 4.1. Histolojik Bulgular …………........….………………………………….………... 96 4.1.1. Karaciğer Dokusu …………………………………..…....……….….………… 96 4.1.1.1. Karaciğer Hematoksilen ve Eozin Boyama ..………………………………... 96 4.1.1.2. Karaciğer Masson Trikrom Boyama …………...…………..………………... 100 4.1.1.3. Karaciğer Toluidin Mavisi Boyama ………………….………….….……….. 105 4.1.2. Pankreas Dokusu ……….….….…...……………….………………….………. 107 4.1.2.1. Pankreas Hematoksilen ve Eozin Boyama ………….......……….….……….. 107 4.1.2.2. Pankreas Masson Trikrom Boyama ………………………..………………... 112 4.1.2.3. Pankreas Toluidin Mavisi Boyama ………………..…………….….……….. 116 4.1.3. İleum Dokusu ….…...…………...….………………………………….………. 120 4.1.3.1. İleum Hematoksilen ve Eozin Boyama …........................……….….……….. 120 4.1.3.2. İleum Masson Trikrom Boyama …………………...………………………... 124 4.1.3.3. İleum Toluidin Mavisi Boyama ………………..….…………….….……….. 128 4.2. Yarı-Kantitatif Histolojik Değerlendirme Bulguları …………………….………. 133 4.3. Nicel Görüntü Analizi Bulguları (ImageJ) …………………………………….… 138 4.3.1. Karaciğer Dokusu …………………………………………...……………….… 138 4.3.1.1. Karaciğer Hematoksilen ve Eozin Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi …………………………………………………………………………………. 138 4.3.1.2. Karaciğer Masson Trikrom Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ..... 140 4.3.1.3. Karaciğer Toluidin Mavisi Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ….. 141 4.3.2. Pankreas Dokusu …………………………………………...……………….…. 142 4.3.2.1. Pankreas Hematoksilen ve Eozin Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ...……………………………………………………………………………….. 142 4.3.2.2. Pankreas Masson Trikrom Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ...... 144 4.3.2.3. Pankreas Toluidin Mavisi Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi …... 145 viii 4.3.3. İleum Dokusu …………………………………………...……………….…….. 147 4.3.3.1. İleum Hematoksilen ve Eozin Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi . 147 4.3.3.2. İleum Masson Trikrom Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ........... 148 4.3.3.3. İleum Toluidin Mavisi Boyalı Preparatların Optik Yoğunluk Analizi ……… 149 5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…... 151 6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….…..... 154 KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….…… 156 EKLER ……………………………………………………………………………...... 183 BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………….. 184 ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………….. 185	tr_TR
dc.language.iso	tur	tr_TR
dc.publisher	Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü	tr_TR
dc.rights	info:eu-repo/semantics/embargoedAccess	tr_TR
dc.subject	Anahtar kelimeler: Beyaz sirke, histolojik fiksasyon, formalin, doku morfolojisi, histolojik boyama	tr_TR
dc.title	Beyaz sirkenin bazı sindirim sistemi organları için tespit işleminde kullanımının araştırılması	tr_TR
dc.type	masterThesis	tr_TR
dc.contributor.department	Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü	tr_TR