KÖPEKLERDE OVARYOHİSTEREKTOMİ OPERASYONLARINDA ELEKTROTERMAL DAMAR MÜHÜRLEME SİSTEMİ KULLANIMININ POSTOPERATİF SERUM KORTİZOL VE CRP DÜZEYLERİ İLE AĞRI DURUMUNA ETKİSİ

Abstract

ÖZET

KÖPEKLERDE OVARYOHİSTEREKTOMİ OPERASYONLARINDA ELEKTROTERMAL DAMAR MÜHÜRLEME SİSTEMİ KULLANIMININ POSTOPERATİF SERUM KORTİZOL VE CRP DÜZEYLERİ İLE AĞRI DURUMUNA ETKİSİ

Bağcık M.F. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik Doğum ve Jinekolojisi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025

Amaç: Bu tezin amacı, ovaryohisterektomi (OHE) operasyonunda; ovaryumlar ile uterusun ekstripasyonu sırasında damarların hemostazını sağlamak için, iplik yerine elektrotermal bipolar damar mühürleme sistemi (EBVS) kullanılmasının, postoperatif ağrı ve stres oluşumu üzerine etkisinin olup olmayacağının araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada kullanılan 20 köpek, rastgele şekilde Kontrol OHE Grubu (Kontrol, n= 10) ve EBVS OHE Grubu (EBVS, n= 10) olarak 2 gruba ayrıldı. EBVS grubunda, tüm ligatür ve kesme işlemleri elektrotermal bipolar mühürleme cihazı ile, Kontrol grubunda ise, konvansiyonel yöntemle, iplik ve makas kullanılarak gerçekleştirildi. Her köpekten operasyondan önce, operasyon esnasında ovaryumların ligatür ve kesme işlemini takiben ve postoperatif 2., 4. ve 24. saatlerde olmak üzere, 5 kez kan örneği alınarak serum kortizol ve CRP düzeyleri ölçüldü. Postoperatif 0., 1., 2., 4. ve 24. saatlerde, Melbourne Üniversitesi Modifiye Ağrı Skalası (MMPS) ile ağrı değerlendirmesi yapıldı. Bulgular: Kontrol grubunda, ortalama serum kortizol düzeyinin EBVS grubuna göre, postoperatif 2. (Kontrol: 11.99 ± 1.67μg/ dl; EBVS 5.17 ± 1.74 μg/ dl) ve 4. (Kontrol: 6.17 ± 1.19 μg/ dl; EBVS: 2.67 ± 0.45 μg/dl) saatlerde anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görüldü (P<0.05). Grup içi değerlendirmede, Kontrol grubunda (T2) ve (T4) zamanlar arası fark anlamlı bulunurken (P=0,001), EBVS grubunda ise kortizolün zamana bağlı değişimi anlamlı bulunmadı (p=0.082). Serum CRP düzeylerinde, gruplar arasında önemli bir fark tespit edilmedi. Grup içi yapılan tekrarlı ölçümlerde, Kontrol grubunda postoperatif 4. saate kadar (T3) sayısal olarak yükselen (2.83 ± 0.70 mg/dl) serum CRP düzeyinin, postoperatif 24. saatte (T4) anlamlı şekilde artarak 4,98 ± 0.76mg/dl’ye yükseldiği ve zamana göre anlamlı farklılık gösterdiği görüldü (P<0.001). EBVS grubunda CRP‘nin postoperatif 24. saatte 5.79 ± 0.49 mg/dl’ye yükseldiği ve diğer örnekleme zamanlarına göre anlamlı fark oluştuğu gözlendi (P<0.001). Ağrı ölçeği değerlendirmesinde, Kontrol ve EBVS grupları içinde ve gruplar arasında ağrı skorlarının istatistiksel olarak fark oluşturmadığı belirlendi. Sonuç: Serum kortizol düzeyinin postoperatif 2 ve 4. saatlerde, Kontrol grubunda istatistiki olarak daha yüksek bulunmasının, EBVS ile opere edilen grupta Kontrol grubuna göre daha iyi operatif stres kontrolünün sağlanabileceğini gösterdiği kanısına varılmıştır. Serum CRP’sinde gruplar arası farklılık görülmemesinin, örneklem aralığının bu çalışmada 24 saat ile sınırlı olmasına bağlı olabileceği, bu sürenin ileriki çalışmalarda en az 72 saate kadar uzatılmasının 24. Saatten sonra gruplar arası farklılığı gösterebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak OHE operasyonlarında konvansiyonel ligatür yerine EBVS kullanımının postoperatif konfor ve iyileşme açısından potansiyel avantaj sağlayabileceği kanısına varılmıştır.