4. ARAŞTIRMA BULGULARI ve TARTIŞMA

Araştırmanın bu bölümünde çiftlik arazilerinde yapılan deneylerden elde edilen bilgiler ve toplanan verilerden faydalanılarak bulunan sonuçlar çizelge ve şekiller halinde yorumları ile birlikte verilmiştir.

4.1. Sulamaya ilişkin toprak özellikleri 

Araştırma alanında tarım yapılan araziler üzerinde belirlenen yerlerde açılan 14 değişik toprak profilinden alınan toprak örneklerinin fiziksel analizleri sonucu bulunan tarla kapasitesi, solma noktası, hacim ağırlığı ve kullanılabilir su tutma kapasitesi değerleri çizelge 7’de verilmiştir.

Çizelge incelendiğinde görüleceği gibi en yüksek kullanılabilir su tutma kapasitesi değeri, bitki kök derinliği dikkate alınarak, 288,24 mm/1,2 m. ile 4 nolu profilde (Dutlu serisi toprakları, Du4AI fazı), en düşük kullanılabilir nem değeri ise 196,91 mm/1,2 m. ile 13 nolu profilde (Cihanyalı serisi toprakları, Cy3A fazı) bulunmuştur. Bu sonuçlara göre araştırma topraklarının kullanılabilir su tutma kapasitelerinin oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Bu da çiftlik arazisi topraklarının orta-ağır bünyeye sahip olmaları ile doğrudan bağlantılı olduğu şeklinde yorumlanabilir.

Hacim ağırlık açısından çizelge 7 incelendiğinde; araştırma alanı topraklarının hacim ağırlıklarının 1,20 g/cm3 ile 1,84 g/ cm3 arasında değiştiği görülmektedir. Materyal bölümünde yer alan çizelge 4’de belirtildiği gibi çiftlik topraklarının genellikle orta bünyeli yapıya sahip olması ve kum yüzdelerinin fazla olması nedeniyle hacim ağırlıkları bu kadar geniş aralıkta değişim göstermektedir.
Çizelge 7. Araştırma alanına ait tarla kapasitesi, solma noktası ve kullanılabilir su tutma kapasitesi değerleri

Profil No	Toprak Derinliği
(cm)	Hacim Ağırlığı
(g/cm3)	Tarla Kapasitesi *
(%)	Solma Noktası *
(%)	Kullanılabilir Su Tutma Kapasitesi
(mm)	
1	0–30
30–60
60–90
90–120	1,59
1,82
1,77
1,83	13,58
14,47
21,77
16,55	4,21
4,53
6,96
5,01
Toplam	44,69
54,27
78,64
63,35
240,95	
2	0–30
30–60
60–90
90–120	1,84
1,72
1,50
1,64	19,64
23,30
19,75
17,89	6,94
8,54
7,16
6,11
Toplam	70,10
76,16
56,66
57,96
260,88	
3	0–30
30–60
60–90
90–120	1,52
1,56
1,57
1,45	26,51
29,16
29,88
16,60	10,98
11,65
11,33
10,37
Toplam	70,82
81,95
87,37
27,10
267,24	
4	0–30
30–60
60–90
90–120	1,49
1,28
1,31
1,20	24,19
19,46
34,43
30,86	8,17
6,47
10,37
10,64
Toplam	71,61
49,88
94,56
72,19
288,24	
5	0–30
30–60
60–90
90–120	1,43
1,57
1,55
1,42	20,70
19,01
17,44
21,04	7,32
6,38
6,36
8,14
Toplam	57,40
59,49
51,52
54,95
223,36	
6	0–30
30–60
60–90
90–120	1,34
1,69
1,57
1,61	18,87
21,67
21,17
19,48	6,75
7,31
7,28
6,84
Toplam	48,72
72,81
65,42
61,05
248,00	
7	0–30
30–60
60–90
90–120	1,76
1,61
1,74
1,72	17,50
17,71
21,14
23,23	7,63
7,78
8,55
8,49
Toplam	52,11
47,96
65,72
76,06
241,85	
8	0–30
30–60
60–90
90–120	1,81
1,83
1,79
1,79	18,85
15,27
15,36
17,00	7,76
6,68
6,93
7,65
Toplam	60,22
47,16
47,25
50,21
202,86	
9	0–30
30–60
60–90
90–120	1,61
1,45
1,52
1,57	23,10
22,91
18,42
21,17	6,11
5,82
7,33
7,17
Toplam	82,11
74,39
50,62
65,42
272,54	
10	0–30
30–60
60–90
90–120	1,57
1,51
1,47
1,34	22,20
18,91
23,11
22,10	8,20
4,61
7,52
6,40
Toplam	65,94
64,78
68,80
63,11
262,63	

Çizelge 7.’nin devamı

Profil No	Toprak Derinliği
(cm)	Hacim Ağırlığı
(g/cm3)	Tarla Kapasitesi*
(%)	Solma Noktası*
(%)	Kullanılabilir Su Tutma Kapasitesi
(mm)	
11	0–30
30–60
60–90
90–120	1,65
1,62
1,67
1,60	16,41
22,07
25,74
24,85	6,47
8,16
10,57
11,24
Toplam	49,20
67,60
76,00
65,33
258,13	
12	0–30
30–60
60–90
90–120	1,49
1,28
1,48
1,32	24,95
21,66
18,65
20,83	7,70
7,44
6,95
7,12
Toplam	77,11
54,60
51,95
54,29
237,95	
13	0–30
30–60
60–90
90–120	1,48
1,35
1,37
1,20	25,66
17,10
16,25
15,10	9,14
4,96
4,71
7,61
Toplam	73,35
49,17
47,43
26,96
196,91	
14	0–30
30–60
60–90
90–120	1,60
1,69
1,48
1,31	15,80
16,11
23,84
28,83	5,55
4,78
6,28
8,08
Toplam	49,20
57,44
77,97
81,55
266,16	

* Kuru ağırlık (%)’si olarak.

Hacim ağırlığı; toprağın yapısına, bünyesine ve sıkışma derecesine bağlı olarak değişir. Topraklar sıkıştıkça boşluk hacmi azalır ve dolayısıyla hacim ağırlığı artar (Güngör ve Yıldırım, 1987). Toprak işleme açısından fakülte arazilerinde karşılaşılan en büyük sorun yoğun ve aynı derinliklerden yapılan toprak işlemenin ve buna bağlı olarak da yüzey altında hafif veya orta derecede sıkışmış horizonların oluşmasıdır (Aydın et al, 1997). Ayrıca Yeşilsoy (1982), bazı killerin 105 oC sıcaklıktan sonra oldukça fazla su içerdiklerini belirtmiştir. Fakülte arazilerinin hacim ağırlık değerlerinin geniş aralıklarda değişim göstermesi ve yüksek değerlerde çıkmasının nedenleri fakülte arazilerinin yapısı, bünyesi ve sıkışma derecesine göre değişim göstermesi olarak açıklanabilir.

Yüksel ve arkadaşları (1997)’nın Tekirdağ koşullarında yapmış oldukları çalışmada deneme alanının kumlu-killi-tın bünyeye sahip olduğunu ve hacim ağırlıklarının 1,66-1,69 g/cm3 arasında değiştiğini belirtmişlerdir. İstanbulluoğlu ve Şişman (1997), ise yapmış oldukları çalışmada araştırma alanının çoğunluğunun killi-tın bünyede olduğunu ve hacim ağırlık değerlerinin de 1,41-1.83 arasında değiştiğini saptamışlardır.

Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği arazilerinin çeşitli parsellerinde yapılan çalışmalar sonucu elde edilen tarla parsellerinin bünyeleri ve hacim ağırlık değerleri ile ilgili çalışmalar ise aşağıda verilmiştir.

Sezgin ve arkadaşları (1997b)’nın yaptıkları çalışmada denemenin yürütüldüğü çiftlik arazisinde tın ve kumlu-tın bünyeye ait hacim ağırlık değerleri 1,42 g/cm3 ile 1,52 g/cm3 arasında değiştiğini belirtmişlerdir. Akçay (2001), yaptığı çalışmada deneme alanına ait toprak örneklerinin tınlı bünyedeki hacim ağırlık değerlerinin 1,34-1.57 g/cm3 arasında değişim gösterdiğini belirlemiştir. Dağdelen (2001), çiftlik arazilerinde yapmış olduğu çalışmada deneme alanının tın ve kumlu-tın bünyeye sahip olduğunu ve hacim ağırlık değerlerinin ise 1,45-1,61 g/cm3 arasında değişim gösterdiğini tespit etmiştir.

4.2. İnfiltrasyon hızı

Temel toprak haritasının yorumlanması ile toprak tekstürünün değiştiği toprak fazlarında belirlenen 8 ayrı yerde üç tekerrürlü olarak yapılan infiltrasyon testleri sonucu elde edilen eklemeli su alma ve su alma hızı denklemleri ile ortalama infiltrasyon hızı değerleri çizelge 8’de verilmiştir.

İnfiltrasyonu etkileyen en önemli faktörler toprağın strüktür, tekstür, porozite, nem içeriği, sıcaklık derecesi, kolloidal ve organik madde, hapsedilmiş hava ve sıcaklık dağılımı gibi fiziksel özellikleri ile diğer kimyasal (tuzluluk, alkalilik) ve biyolojik özellikleridir (Delibaş, 1994). Bu faktörler nedeniyle toprakları infiltrasyon hızlarına göre sınıflandırma yapmak oldukça güçtür. Çizelge 8’in incelenmesinden görüleceği gibi araştırma alanı topraklarının infiltrasyon hızları 0.29 cm/h ile 1.44 cm/h arasında değişmektedir. Farklı toprak fazlarında yapılan infiltrasyon testlerinden elde edilen infiltrasyon değerleri ağır bünyeli topraklar için verilen sınır değerleri içerisinde kalmaktadır (Güngör ve Yıldırım, 1987).

Çizelge 8. Araştırma ve uygulama çiftliği topraklarının eklemeli su alma ve infiltrasyon hızı
   denklemleri ve ortalama infiltrasyon hızı değerleri

Testin yapıldığı
mevkii	Eklemeli su alma denklemi
(cm)	İnfiltrasyon hızı denklemi
(cm/h)	İnfiltrasyon
hızı
(cm/h)	
Kd3AI (Kademe serisi)	D= 0.27 * t0.57	I= 9.47 * t-0.43	0.90	
Cy3A (Cihanyalı serisi)	D= 0.12 * t0.62	I= 4.42 * t-0.38	0.75	
Cy2Ar (Cihanyalı serisi)	D= 0.40 * t0.52	I= 12.3 * t-0.49	1.03	
Du4A (Dutlu serisi)	D= 0.58 * t0.42	I= 14.4 * t-0.59	0.44	
Bm3A (B.Menderes serisi)	D= 0.32 * t0.38	I= 7.28 * t-0.62	0.30	
Kc2Art2y (Kocakır serisi)	D= 0.62 * t0.48	I= 18.0 * t-0.52	1.44	
Kc3At1 (Kocakır serisi)	D= 0.43 * t0.42	I=10.7 * t-0.58	0.29	
Is3Ad1 (İşletme serisi)	D= 0.17 * t0.72	I= 7.26 * t-0.28	1.30	

4.3. Bitki su tüketimi ve bitki su ihtiyacı

Bitki su tüketiminin hesaplanması için ilk aşama olarak Aydın ili iklim verilerinden faydalanılarak CROPWAT paket programı yardımıyla Penman-Monteith yöntemine göre referans evapotranspirasyon değerleri hesaplanmıştır. Hesaplanan referans evapotranspirasyon değerleri çizelge 9’ da verilmiştir.

Ayrıca bitki su tüketiminin hesaplanmasında kullanılan, Aydın iline ait 70 yıllık yağış değerlerinin analizi sonucu elde edilen % 80 olasılıklı güvenilir yağış değerleri de grafiksel olarak şekil 4’de verilmiştir.

Çizelge.9. Modifiye Penman-Monteith yöntemine göre (CROPWAT) hesaplanan referans
  evapotranspirasyon değerleri.

Ülke: Türkiye                                                                             Meteoroloji İstasyonu: Aydın

Yükseklik: 56 m.                                                                        Koordinatlar: 37o51' Kuzey     27o51' Batı	
Aylar	Max. Sıcaklık
(oC)	Min. Sıcaklık
(oC)	Nem
(%)	Rüzgar Hızı
(km/gün)	Aydınlanma Süresi
(saat)	Solar Radyasyon
(MJ/m2/gün)	ETo 
(mm/gün)	
Ocak	12.7	4.2	75	147	4.4	7.7	1.1	
Şubat	14.5	4.9	71	138	5.0	10.3	1.6	
Mart	17.4	6.4	68	138	6.1	14.5	2.4	
Nisan	22.4	9.8	64	147	7.5	19.0	3.5	
Mayıs	27.8	13.8	59	156	9.0	22.7	4.9	
Haziran	32.8	17.6	51	164	11.0	26.1	6.3	
Temmuz	35.7	19.9	48	164	11.4	26.3	6.8	
Ağustos	35.3	19.6	51	156	10.9	24.1	6.2	
Eylül	31.8	16.2	56	130	9.8	19.9	4.7	
Ekim	25.6	12.3	64	112	7.5	13.8	2.8	
Kasım	19.6	8.8	72	112	4.9	8.6	1.6	
Aralık	14.3	5.8	76	138	4.3	7.0	1.2	
Yıllık Toplam	24.2	11.6	63	142	7.7	16.7	1314	

Şekil 4. %80 olasılıkla düşmesi beklenen yağış değerleri (Güvenilir yağış)

Elde edilen referans bitki su tüketimi (ETo) ve güvenilir yağış değerlerine bağlı olarak USBR yöntemine göre hesaplanan Aydın İline ait etkili yağış değerleri de çizelge 10’da verilmiştir.

Çizelge.10. Aydın iline ait aylık etkili yağış değerleri

İklim İstasyonu: Aydın	
Aylar	ETo

(mm/gün)	Yağış Miktarı
(Güvenilir Yağış)
(mm/ay)	Etkili Yağış

(mm/ay)	
Ocak	1.1	58.9	53.3	
Şubat	1.6	49.4	45.5	
Mart	2.4	39.6	37.1	
Nisan	3.5	19.2	18.6	
Mayıs	4.9	8.6	8.5	
Haziran	6.3	2.2	2.2	
Temmuz	6.8	0.4	0.4	
Ağustos	6.2	0.5	0.5	
Eylül	4.7	2.8	2.8	
Ekim	2.8	14.8	14.4	
Kasım	1.6	38.5	36.1	
Aralık	1.2	70.8	62.8	
Yıllık Toplam	1314.0	301.8	278.5	

Bitki su tüketiminin hesaplanması için gerekli verilerin hesaplanması aşamalarından sonra bitki özelliğine, referans bitki su tüketimi ve etkili yağış değerlerine göre pamuk bitkisi için bitki su tüketimi ve sulama suyu ihtiyacı CROPWAT paket programı yardımıyla hesaplanmıştır. Hesaplanan bu değerler çizelge 11’de verilmiştir.

Çizelge 11’de görüldüğü gibi, Aydın koşullarında pamuk bitkisinin en az günlük su tüketimi Ekim ayının son devresinde yani hasat zamanında 1.71 mm/gün; en yüksek su tüketimi ise Temmuz ayının son on günlük devresinde  7.68 mm/gün olarak bulunmuştur. Pamuk bitkisinin mevsimlik bitki su tüketimi ise 829.7 mm, yıllık su ihtiyacı ise 801.0 mm olarak bulunmuştur.

Aydın koşullarında yapılan su uygulamasının pamukta su verim ilişkileri üzerine etkileri üzerine yapılan bir çalışmada pamuğun mevsimlik bitki su tüketiminin 528.4 mm ile 750.6 mm arasında değiştiği belirlenmiştir (Yılmaz et al., 1998). 

Beyce (1982), farklı bölgelerde yaptığı bir çalışmaya göre ise pamuk bitkisinin mevsimlik bitki su tüketiminin Ege Bölgesi için 567-812 mm arasında değiştiğini saptamıştır.

Çizelge.11. Pamuk bitkisinin su tüketimi ve su ihtiyacı

İklim İstasyonu: Aydın
Bitki: Pamuk                                                                                                     Ekim Zamanı: 1 Mayıs	
Aylar	10 Günlük Dönem	Devre	Kc - Bitki Katsayısı	ETc
(mm/gün)	ETc
(mm/dev.)	Etkili Yağış
(mm)	Su İhtiyacı
(mm/gün)	Su İhtiyacı
(mm/dev)	
Mayıs	1	İlk	0.40	1.77	17.7	3.9	1.39	13.9	
Mayıs	2	İlk	0.40	1.95	19.5	2.6	1.68	16.8	
Mayıs	3	İlk	0.40	2.14	21.4	2.0	1.94	19.4	
Haziran	1	Gelişme	0.48	2.80	28.0	1.3	2.67	26.7	
Haziran	2	Gelişme	0.63	4.00	40.0	0.5	3.95	39.5	
Haziran	3	Gelişme	0.78	5.07	50.7	0.4	5.03	50.3	
Temmuz	1	Gelişme	0.93	6.20	62.0	0.2	6.18	61.8	
Temmuz	2	Gelişme	1.08	7.43	74.3	0.1	7.42	74.2	
Temmuz	3	Orta	1.15	7.68	76.8	0.1	7.67	76.7	
Ağustos	1	Orta	1.15	7.45	74.5	0.1	7.44	74.4	
Ağustos	2	Orta	1.15	7.26	72.6	0.1	7.24	72.4	
Ağustos	3	Orta	1.15	6.62	66.2	0.3	6.60	66.0	
Eylül	1	Orta	1.15	5.95	59.5	0.4	5.92	59.2	
Eylül	2	Orta/Son	1.12	5.23	52.3	0.6	5.17	51.7	
Eylül	3	Son	1.04	4.21	42.1	1.8	4.02	40.2	
Ekim	1	Son	0.93	3.19	31.9	3.1	2.88	28.8	
Ekim	2	Son	0.82	2.31	23.1	4.4	1.87	18.7	
Ekim	3	Son	0.71	1.71	17.1	6.9	1.02	10.2	
TOPLAM				829.7	28.8		801.0	

Tosun (1960) da Tarsus Araştırma Enstitüsünde yapmış olduğu çalışmada Akala-130 pamuk çeşidinin mevsimlik su tüketimini 554 mm ve en yüksek günlük su tüketimini de 8mm/gün değeri ile Temmuz ayında gerçekleştiğini belirtmiştir.

Dağdelen ve arkadaşları (1998), Aydın koşullarında Nazilli-84 pamuk çeşidi ile yaptıkları bir yıllık çalışma sonucuna göre mevsimlik su tüketiminin 528-751 mm arasında değişim gösterdiğini saptamışlardır.

Yine Aydın koşullarında Sezgin ve arkadaşları’nın (1997) yaptığı çalışmanın sonuçlarına göre pamuk bitkisinin su tüketim değerlerinin 903,7 mm. ile 828,1 mm arasında değişiklik gösterdiğini, buna karşılık elde edilen kütlü veriminin de 258,4 kg/da-387,1 kg/da arasında değiştiğini saptamışlardır.

4.4. Sulama suyu ihtiyacı

CROPWAT paket programı yardımıyla hesaplanan pamuk bitkisine ait bitki su tüketimi değerleri ile etkili yağış değerleri elde edildikten sonra sulama suyu ihtiyacı ve sulama modülü hesaplamaları sonucu elde edilen devamlı akış değerleri çizelge 12 ve 13’de verilmiştir.

Çizelge 12. ADÜ Ziraat Fakültesi arazileri için planlanan açık kanallı sulama sistemlerine ait
  devamlı akış değerleri

Aylar	Bitki Su Tüketimi
(mm)	Etkili Yağış
(mm)	Net Sulama Suyu İhtiyacı
(mm)	Toplam Sulama Suyu İhtiyacı
(mm)	Sulama Modülü
(l/s/ha)	
Mayıs	58.6	8.5	50.1	98.2	0.49	
Haziran	118.7	2.2	116.5	228.4	1.17	
Temmuz	213.1	0.4	212.7	417.1	2.08	
Ağustos	213.3	0.5	212.8	417.3	2.08	
Eylül	157.8	2.8	155.0	303.9	1.56	
Ekim	81.2	14.4	66.8	131.0	0.65	
Kasım **	20.1	15.5	5.50	10.80	0.11	

** Kasım ayı değerleri 15 günlük değerlerdir.

Çizelge 13. ADÜ Ziraat Fakültesi arazileri için planlanan basınçlı boru sulama sistemlerine
 ait devamlı akış değerleri
Aylar	Bitki Su Tüketimi
(mm)	Etkili Yağış
(mm)	Net Sulama Suyu İhtiyacı
(mm)	Toplam Sulama Suyu İhtiyacı
(mm)	Sulama Modülü
(l/s/ha)	
Mayıs	58.6	8.5	50.1	55.6	0.50	
Haziran	118.7	2.2	116.5	129.4	1.08	
Temmuz	213.1	0.4	212.7	236.3	2.12	
Ağustos	213.3	0.5	212.8	236.4	2.12	
Eylül	157.8	2.8	155.0	172.2	1.59	
Ekim	81.2	14.4	66.8	74.2	0.67	
Kasım **	20.1	15.5	5.50	6.1	0.11	

** Kasım ayı değerleri 15 günlük değerlerdir
Çizelge 12 ve 13’ün birlikte incelenmesinden de görüleceği gibi bitki su tüketiminin 213.1 mm olduğu Temmuz ayında açık kanallı sulama sistemlerinde toplam sulama suyu ihtiyacı 417.1 mm olurken basınçlı sulama sistemlerinde ise bu miktar 236.3 mm’ye düşmüştür. Aynı şekilde Ağustos ayında bitki su tüketimi 213.3 mm ve toplam sulama suyu ihtiyacı; açık kanallı sulama sistemlerinde 417.3 mm, basınçlı sulama sistemlerinde ise 236.4 mm olarak bulunmuştur. Toplam sulama suyu ihtiyacındaki bu azalış miktarı her iki sistemin su uygulama ve su iletim randımanları arasındaki farklılık nedeniyle oluşmaktadır.

Sulama modülü değerleri açısından çizelge 12 ve 13 incelendiğinde ise; açık kanallı sulama sistemlerinde en yüksek bitki su tüketiminin gerçekleştiği Temmuz ve Ağustos ayları için sulama modülü 2.08 l/s/ha iken basınçlı boru sistemleri için 2.12 l/s/ha olarak elde edilmiştir. Sulama modül değerlerinin her iki sulama sistemi için birbirine yakın olması ise sulama süreleri arasındaki farklılık nedeniyle olduğu şeklinde açıklanabilir.

4.5. Çiftlik arazileri için sulama sistemi planlaması, projelendirilmesi ve sistem kapasite hesapları

Çiftlik arazilerinin sulama sistemi planlama aşamasında açık kanallı terfili sistem ve basınçlı boru sulama sistemleri olmak üzere iki ayrı planlama ve projeleme yapılmıştır.

Her iki sulama sisteminde su kaynağı olarak sulanacak alanların güneyinden geçen Büyük Menderes nehrinden yararlanılacağı için şekil 5 ve 6’daki 1/5000’lik topoğrafik harita üzerinde pompaj tesisi ve su alma yapılarının yerleştirileceği yer olarak; arazinin en düşük kotu olan 199 kotunda, Büyük Menderes nehrinin çiftlik arazilerine doğru girinti yaptığı 15 nolu parsel mevkisi seçilmiştir.

Çiftlik arazilerinin sulama yapılacak bölümünde kalan sulama alanındaki parsellerin alanları ve toplam alan çizelge 14’de verilmiştir.

Çizelge 14. Çiftlik sulama alanı içinde kalan parsel alanları

Parsel No	Alan (ha)	Parsel No	Alan (ha)	
1	0.58	15	25.18	
2	5.91	16	2.19	
3	7.18	17	2.69	
4	8.82	18	1.78	
5	4.87	19	1.82	
6	2.30	20	1.90	
7	1.49	21	3.40	
8	1.65	22	1.98	
9	2.32	23	3.86	
10	3.96	24	7.81	
11	3.90	25	10.53	
12	3.41	26	2.35	
13	1.39	27	9.08	
14	12.52	28	5.94	
TOPLAM ALAN	140.81	

Çizelge 14’e göre ADÜ Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama çiftliği arazilerinin Büyük Menderes Nehri’nin güneyinde kalan ve sulama sistemi projesi yapılacak sulama alanı toplam 140.81 ha’ dır.

4.5.1. Açık kanallı sulama sistemi

Çiftlik arazilerine ait 1/5000’lik topoğrafik harita üzerinde cazibeli sulama yöntemine göre açık kanallı ve terfili olarak kombine sulama şebekesi olarak planlanan sulama sistemine ait terfi hattı, ana kanal, sekonder ve tersiyer kanalların geçirileceği güzergahlar arazinin topoğrafyasına uygun bir şekilde belirlenmiş ve şekil 5’deki harita üzerinde bu güzergahlar belirtilmiştir. 

Şekil 5. Açık kanal sulama sistemi

Şekil 5’deki harita incelendiğinde görüleceği gibi ana kanal eş yükselti eğrilerine paralel olacak şekilde sulama alanının en yüksek sınırından geçirilmiştir. Ana kanalın boyu 52 m’dir. Açık kanallı ve terfili kombine sulama sistemi projesi sulama suyu; su alım noktası olan 199 kotundan 212 kotuna düşük basınçlı terfi hattı borusu yardımıyla terfi ettirilmektedir. Terfi edilen sulama suyu; tüm sulama alanında sulanmayan parsel kalmayacak şekilde burada tesis edilecek su iletim ve dağıtımı için kullanılacak havuz yardımıyla şekil 5’deki haritadan da görüleceği gibi sırasıyla A1, A2 ve A3 olarak isimlendirilen ana kanalı vasıtasıyla S1, S2 ve S3 sekonderlerine iletilmiştir. Sekonder kanalların güzergahları ise eş yükselti eğrilerini dik olarak kesecek şekilde su götürdüğü alaların en yüksek yerlerinden geçirilmiş ve Tüm alanın sulanabilmesi için arazinin parselasyon durumuna göre S1 sekonderine bağlı T1, T2, T3, T4, T5, T6, T7, T8 ve T9 tersiyerleri; S2 sekonderine bağlı T10, T11, T12, T13, T14, T15, T16 ve T17 tersiyerleri ile S3 sekonderine bağlı T18, T19, T20 ve T21 tersiyerleri planlanmıştır.

Açık kanallı sulama sisteminin devamlı akış yöntemine göre işletilmesi durumunda sistem kapasitesi proje alanında su ihtiyacının en fazla olduğu Ağustos ayına ait sulama modülü (2.08 l/s/ha) çizelge 12’den alınmış ve bu değer ile sulama alanı (140.81 ha) değerinin çarpılması sonucu 292.88 L/s olarak bulunmuştur. Devamlı akış yöntemine göre elde edilen ana kanal, sekonder ve tersiyer kanalların kapasiteleri ve suladıkları alanlar çizelge 15’de verilmiştir.

Çizelge 15’in incelenmesinden görüleceği gibi, A1 ana kanalının kapasitesi, tüm arazi için en yüksek bitki su tüketiminin olduğu aydaki sulama suyunu taşıyabilecek şekilde belirlenmiştir. A1 ana kanalından 55.33 ha’lık alanı sulayacak 115.09 l/s kapasiteli S1 sekonderi ayrıldıktan sonra A2 ana kanalının kapasitesi 171.28 l/s’ye düşmüştür. Aynı şekilde 82.35 ha alana sahip arazileri sulamak amacıyla projelendirilen S2 sekonderi ayrıldıktan sonra ana kanalın (A) kapasitesi 61.71 l/s değerine düşmüştür ve bu değer aynı zamanda S3 sekonderinin de değeri olmaktadır.

Çizelge 15. Ana kanal, sekonder ve tersiyerlerin kapasiteleri ve hizmet ettikleri alanlar.

Kanal Adı	Kanalların Hizmet Ettiği Alan Miktarı
(ha)	Kapasite

(l/s)	Kanal Adı	Kanalların Hizmet Ettiği Alan Miktarı
(ha)	Kapasite

(l/s)	Kanal Adı	Kanalların Hizmet Ettiği Alan Miktarı
(ha)	Kapasite

(l/s)	
T1	9.92	20.63	T10	3.13	6.51	T18	6.49	13.50	
T2	2.69	5.60	T11	2.32	4.83	T19	7.18	14.93	
T3	5.18	10.77	T12	3.96	8.24	T20	8.82	18.35	
T4	1.82	3.79	T13	3.90	8.11	T21	7.17	14.91	
T5	10.53	21.90	T14	3.41	7.09				
T6	7.81	16.24	T15	13.90	28.91				
T7	2.35	4.89	T16	12.59	26.19				
T8	9.08	18.89	T17	12.59	26.19				
T9	5.95	12.38							
S1	55.33	115.09	S2	55.80	116.06	S3	29.66	61.69	
A3						+	29.66	61.69	
A2			+	85.46	177.75				
A1	140.79	292.84							

Devamlı akış yöntemine göre kanal ve boru güzergahları belirlenip kapasiteleri tayin edildikten sonra açık kanallı sulama sistemi için kullanılacak terfi hattının hidrolik hesapları yapılmış ve elde edilen değerler çizelge 16’da verilmiştir.

Çizelge 16. Devamlı akış yöntemine göre işletilen açık kanallı sulama sistemi terfi hattı
      hidrolik hesap sonuçları

Q	Sistem Kapasitesi (Debi)	(l/s)	292.88	
L	Boru Uzunluğu	(m)	1000	
D	Boru İç Çapı	(mm)	450	
V	Ortalama Su Hızı	(m/s)	1.84	
J	Bir Metredeki Yük Kaybı	(m/m)	3.47 10-3	
hde	Emme Yüksekliği	(m)	5.0	
hg	Basma Yüksekliği	(m)	13.0	
hem	Emmedeki Yük Kaybı	(m)	0.120	
hb	Basmadaki Yük Kaybı	(m)	3.477	
hf	Toplam Yük Kaybı	(m)	3.598	
H	Basınç Yükü	(m)	0.0	
Hm	Manometrik Yükseklik	(m)	21.598	
N	Motor Gücü	(kw)	91.87	

Çizelge 16’da elde edilen değerlere göre 1000 m uzunluğu boyunca 292.88 l/s debili suyu 1.84 m/s akış hızı ile 13 m yüksekliğe iletecek olan terfi hattının iç çapı 450 mm’dir. Hat boyunca meydana gelen yük kayıplarını karşılayacak şekilde manometrik yüksekliği 21.598 m ve gücü 91.87 kw olan pompa birimi ile sulama suyunun terfi ettirilmesi sonucuna varılmıştır.
Rotasyon yönteminde ise arazinin parselasyon durumu gözönüne alınarak rotasyon grupları, her bir grup altında bir gün süreyle sulanacak birbirine yakın büyüklükte alanlar ve bunlara hizmet eden tersiyer ve sekonderlere göre yapılmıştır. Buna göre oluşturulan rotasyon grupları, rotasyona tabi olan tersiyer ve sekonderler ve hizmet edecekleri alanlar çizelge 17’de verilmiştir.

Çizelge 17. Açık kanallı sulama sistemi için oluşturulan rotasyon grupları

Rotasyon
Sırası	I. Rotasyon
Grubu	Rotasyon
Sırası	II. Rotasyon Grubu	Rotasyon
Sırası	III.Rotasyon Grubu	
	Kanal
Adı	Suladığı
Alan  (ha)		Kanal
Adı	Suladığı
Alan  (ha)		Kanal
Adı	Suladığı
Alan  (ha)	
	S1 SEKONDERİ		S2 SEKONDERİ		S3 SEKONDERİ	
1. GÜN

Alan
27.42 ha	T1	9.92	3. GÜN

Alan
29.31 ha	T10	3.13	5. GÜN

Alan
29.66 ha	T18	6.49	
	T2	2.69		T11	2.32		T19	7.18	
	T3	5.18		T12	3.96		T20	8.82	
	T4	1.82		T13	3.90		T21	7.17	
	T6	7.81		T14	3.41				
				T16	12.59				
									
	S1 SEKONDERİ		S2 SEKONDERİ		
2. GÜN

Alan
27.91 ha	T5	10.53	4. GÜN

Alan
26.49 ha	T15	13.90		
	T7	2.35		T17	12.59		
	T8	9.08					
	T9	5.95					

Çizelge 17’nin incelenmesinden görüleceği gibi oluşturulan rotasyon gruplarının sekonder ve tersiyer grup sayıları arazinin düzensiz parselasyon şekli nedeniyle eşit olarak belirlenememiştir. Sabit sekonder ve tersiyer grup sayısı oluşturulamadığı için; genel parselasyon durumuna göre birbirine yakın büyüklükte alanlar grup oluşturacak şekilde sulama alanı beş bölüme ayrılmış ve rotasyon şekli ve rotasyona tabi olacak kanal grupları belirlenmiştir.

Rotasyon sırası ve bir seferde sulanan alanlar açısından çizelge 17 incelendiğinde; rotasyonun birinci gününde S1 sekonderine bağlı ve toplam 27.43 ha’lık alanı sulayan T1, T2, T3, T4 ve T6 tersiyerleri; ikinci günde ise yine S1 sekonderine bağlı T5, T7, T8 ve T9 tersiyerleri su alacak ve ikinci günün sonunda terfi hattının sağında kalan kuzey ve batı yönündeki toplam 56.33 ha’lık alanın sulaması tamamlanacağı görülmektedir. Planlanan rotasyon şekline göre; üçüncü günde S2 sekonderinin sulama alanının 29.32 ha’lık bölümüne su ileten T10, T11, T12, T13, T14 ve T16 tersiyerleri su alırken, dördüncü günde S2 sekonderinin sulama alanının geriye kalan 26.50 ha’lık alanın sulaması T15 ve T17 tersiyerlerine su verilerek tamamlanmış olacaktır. Rotasyonun dördüncü günü sonunda S1 ve S2 sekonderlerinin sulama alanı içerisinde yer alan ve ADÜ çiftlik arazileri içinden geçen Aydın-Koçarlı karayolu ile Büyük Menderes Nehri arasında kalan tüm parseller sulanmış olacaktır. Rotasyonun son günü ise arazinin güney bölümünde yer alan 29.66 ha’lık alandaki altı parsele hizmet eden ve T18, T19, T20 ve T21 tersiyerlerinin bağlı olduğu S3 sekonderine su verilerek rotasyon işlemi ve dolayısıyla tüm alanın sulanması beş günde tamamlanmış olacaktır.

Planlanan rotasyon yöntemine göre kanal kapasite hesapları; en büyük alana (29.66 ha – S3 sekonderi sulama alanı) ve belirlenen sulama aralığının 15 gün olması yaklaşımına göre yapılmış ve sistem kapasitesi 925.39 l/s olarak bulunmuştur. Bu aynı zamanda terfi hattı, ana kanal, sekonder ve tersiyerlerin kapasitesini de belirlemektedir.

Açık kanallı sulama sistemi rotasyon yöntemine göre işletildiğinde suyun terfisi için kullanılacak terfi boru hattı hidrolik hesap sonuçları çizelge 18’de verilmiştir.

Çizelge 18. Rotasyon yöntemine göre işletilen açık kanallı sulama sistemi terfi hattı hidrolik
      hesap sonuçları

Q	Sistem Kapasitesi (Debi)	(l/s)	925.39	
L	Boru Uzunluğu	(m)	1000	
D	Boru İç Çapı	(mm)	800	
V	Ortalama Su Hızı	(m/s)	1.84	
J	Bir Metredeki Yük Kaybı	(m/m)	1.66.10-3	
hde	Emme Yüksekliği	(m)	5.0	
hg	Basma Yüksekliği	(m)	13.0	
hem	Emmedeki Yük Kaybı	(m)	0.102	
hb	Basmadaki Yük Kaybı	(m)	1.660	
hf	Toplam Yük Kaybı	(m)	1.763	
H	Basınç Yükü	(m)	0.0	
Hm	Manometrik Yükseklik	(m)	19.763	
N	Motor Gücü	(kw)	265.62	

Çizelge 18 incelendiğinde açık kanallı sulama sisteminin rotasyon yöntemine göre işletilmesi durumunda devamlı akış yöntemine göre sistem kapasitesinin ve buna bağlı olarak da boru iç çapının arttığı görülmektedir. Çizelgedeki değerlere göre 925.39 l/s kapasiteli terfi hattı için gerekli olan boru iç çapı 800 mm. ve kullanılacak pompanın manometrik yüksekliği 19.763 m, motor gücünün ise 265.62 kw olacağı belirlenmiştir.

4.5.2. Yüksek basınçlı borulu sulama sistemi

Tarla içi su dağıtım sistemlerinden olan yüksek basınçlı boru sistemi olarak planlanan sulama sistemi için, tüm arazideki tarla parselleri optimum sulanacak şekilde ana boru hattı ve arazideki parselasyon şekline bağlı olarak gerekli yerlerde yan ana boru hattı güzergahları belirlenmiş ve şekil 6’daki harita üzerine işlenmiştir. Borulu sulama sistemi yüksek basınçlı sulama yöntemlerinin kullanımına yönelik olarak yüksek basınca dayanıklı borular kullanılacak şekilde hidrolik hesapları yapılarak boyutlandırılmıştır.

Şekil 6’daki haritadan izlenebileceği gibi ana boru hattı, tüm alana hizmet götürecek şekilde su alım noktası olan 199 kotundan 207 kotuna kadar arazinin topoğrafik yapısına ve parselasyon durumuna uygun olacak biçimde geçirilmiştir. Sistem basınçlı olduğu için bayır yukarı eğimde, tesviye eğrilerini takip etme zorunluluğu olmadan, sulama suyunu tarla parsellerine en kısa yoldan ulaştırılacak şekilde boru hatları yerleştirilmiştir. Çiftlik arazilerinin batısında ve ana boru hattının sağında kalan 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28 nolu parsellere sulama suyunu ulaştırabilmek için ana hattan dört adet yan ana boru hattı ayrılmıştır. Parseller gruplara ayrılmış ve birbirine yakın yerlerde belirlenen parsel gruplarına hizmet edecek şekilde vanalı su alma prizleri yerleştirilmiştir. Şekil 6’daki haritadan görüleceği üzere tüm sulama alanı toplam dokuz adet vana yardımıyla sulanabilmektedir. Planlaması ve projelemesi yapılan yüksek basınçlı sulama sisteminde vanalı su alma prizlerinin hizmet ettiği alan ve parseller ile bu alanlara iletilecek su miktarları hesaplama sonuçları çizelge 19’da verilmiştir. Yüksek basınçlı borulu sulama sistemleri devamlı akış yöntemine göre işletildiğinde boru hatları ve vanalı su alma prizlerinin kapasiteleri çizelge 13’deki en yüksek sulama modülüne (2.12 l/s/ha) göre hesaplanmıştır.

Çizelge 19. Vanalı su alma prizlerinin hizmet ettikleri alanlar, parseller ve vana debileri

Vana
No	Parsel
No	Hizmet Alanı (ha)	Vana Debisi (l/s)	
1	1, 2, 3	13.67	28.98	
2	4, 5, 6	15.99	33.90	
3	7, 8, 9, 10	9.42	19.97	
4	11, 12, 13, 14	21.22	44.99	
5	15	25.18	53.38	
6	16, 17, 18, 19, 20	10.38	22.01	
7	21, 22, 23	9.24	19.59	
8	24, 25	18.34	38.88	
9	26, 27, 28	17.37	36.82	
TOPLAM	140.81	298.52	

Çizelge 19’daki değerler incelendiğinde ADÜ Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama çiftliği arazilerinin sulama sistemi yapılacak 140.81 ha’lık sulama alanının tamamının sulanması için dokuz adet vananın projelendirilmiş ve bu vanaların debileri en yüksek sulama modülüne göre hesaplanmış olduğu görülmektedir. En yüksek vana debisi en büyük alana sahip 15 nolu parselin sulaması için kullanılan 5 nolu vanada; en düşük vana debisi de 19.59 l/s ile 21, 22, 23 nolu parsellerin sulanması için ayrılan 7 nolu vanada elde edilmiştir. Vanaların toplam debisi ise sistem kapasitesi olan 298.52 l/s olarak bulunmuştur.

Yüksek basınçlı sulama sistemi olarak projelendirilen ve devamlı akış yöntemine göre işletilen sulama sisteminin ana boru hattı hidrolik hesap sonuçları ise çizelge 20’de verilmiştir.

Şekil 6.Basınçlı boru sulama sistemi

Çizelge 20. Devamlı akış yöntemine göre işletilen yüksek basınçlı sulama sistemi ana hattı hidrolik
  hesap sonuçları

Hat Adı	L 1-2	L 2-3	L 3-6	L 6-7	L 7-4	L 4-8	L 8-9	L 9-5	L 5-A	Toplam	
Q	(l/s)	28.98	62.88	82.85	104.86	124.45	169.44	208.32	245.14	298.52	298.52	
L	(m)	550	475	100	100	150	25	300	150	125	1975	
D	(mm)	145	210	245	270	295	345	385	415	455		
V	(m/s)	1.75	1.82	1.76	1.83	1.82	1.81	1.79	1.81	1.84	1.80	
J	(m/m)	0.0148	0.0094	0.0081	0.0075	0.0065	0.0081	0.0043	0.0043	0.0040		
hb	(m)	8.140	4.275	0.810	0.750	0.975	0.203	1.290	0.645	0.500	17.588	
hem	(m)										0.128	
hf	(m)										17.716	
hde	(m)										5.00	
hg	(m)										8.00	
H	(m)										30.00	
Hm	(m)										60.72	
N	(kw)										263.27	

Çizelge 20’nin incelenmesinden görüleceği gibi, sistem kapasitesi 298.52 l/s olarak bulunmuştur. Toplam ana hat boru uzunluğu ise 1975 m’dir. Çizelge 20 incelendiğinde; ana boru hattına ait boru çaplarının pompa biriminin toplam masraflarını en az kılacak ve boru içerisinde akış hızı ortalama 0.5-2.0 m/s (Yıldırım, 1996) olacak şekilde azaltılarak hesaplandığı görülecektir. Sistemde en büyük boru çapı 455 mm ile su alım noktasından (A) ilk yan ana hat (vana) ayrım noktasına (5) kadar olan ana hattın 125 m ’lik bölümünde kullanılmış ve bu kısımdaki ortalama su hızı da 1.84 m/s olarak bulunmuştur. Ana boru hattının iç çapı en küçük, içinden geçen su miktarı en az olan boru hattı iç çapı 145 mm ve debisi 28.98 l/s olan, 1 ve 2 nolu vanalar arasında kalan, L1-2 olarak adlandırılan hat olduğu da çizelge 20’de görülmektedir. Sistemde toplam yük kaybı 17.716 m olarak gerçekleşmiş; emme ve basma yükseklikleri ile ana hat sonunda 1 nolu vana da istenen 30 m’lik basınç yükü değerleri sistemde sürtünmeden ileri gelen toplam yük kaybına eklendiğinde manometrik yükseklik 60.72 m olarak bulunmuştur. Tüm arazi için en yüksek bitki su tüketiminin olduğu aydaki sulama suyunu karşılayacak basınçlı sulama sisteminin ana boru hattı için hesaplanan manometrik yüksekliği sağlayacak pompa için gerekli motor gücü ise 263.27 kw olarak bulunmuştur.

Şekil 6’daki sulama sistemi projesi incelendiğinde Y1, Y2, Y3 ve Y4 olmak üzere dört adet yan ana boru hattının ana boru hattından ayrıldığı görülmektedir. Bu yan ana boru hatlarına ait iç çap değerleri ve içlerinden geçen su miktarı ise sırasıyla;

Y1	→	D= 161 mm	;	Q= 36.82 l/s
Y2	→	D= 166 mm	;	Q= 38.88 l/s
Y3	→	D= 118 mm	;	Q= 19.59 l/s
Y4	→	D= 125 mm	;	Q= 22.01 l/s olarak hesaplanmıştır.

Rotasyon yönteminde ise, açık kanallı sulama sistemlerinde olduğu gibi , arazinin parselasyon durumu göz önüne alınarak rotasyon grupları, her bir grup altında bir gün süreyle sulanacak birbirine yakın büyüklükte alanlar ve bunlara hizmet eden vanalı su alma prizlerine göre yapılmıştır. Buna göre oluşturulan rotasyon grupları, rotasyona tabi olan vanalar ve hizmet edecekleri alanlar çizelge 21’de verilmiştir.

Çizelge 21. Yüksek basınçlı sulama sistemi için oluşturulan rotasyon grupları

Rotasyon
Sırası	I. Rotasyon
Grubu	Rotasyon
Sırası	II. Rotasyon Grubu	Rotasyon
Sırası	III.Rotasyon Grubu	
	Vana
No	Suladığı
Alan  (ha)		Vana
No	Suladığı
Alan  (ha)		Vana
No	Suladığı
Alan  (ha)	
1. GÜN

Alan
47.03 ha	1	13.67	2. GÜN

Alan
47.38 ha	3	9.42	3. GÜN

Alan
46.40 ha	4	21.22	
	2	15.99		6	10.38		5	25.18	
	9	17.37		7	9.24				
				8	18.34				

Çizelge 21’in incelenmesinden görüleceği gibi oluşturulan vanalardaki rotasyon grup sayıları arazinin düzensiz parselasyon şekli nedeniyle açık kanallı sulama sistemlerinde olduğu gibi eşit olarak belirlenememiştir. Sabit rotasyon grup sayısı oluşturulamadığı için; genel parselasyon durumuna göre birbirine yakın büyüklükte alanlar grup oluşturacak şekilde sulama alanı üç bölüme ayrılmış ve rotasyon şekli ve rotasyona tabi olacak kanal grupları belirlenmiştir.

Rotasyon sırası ve bir seferde sulanan alanlar açısından çizelge 21 incelendiğinde rotasyonun birinci gününde toplam 47.03 ha’lık alanı sulayan 1, 2, 9 nolu vanalar; ikinci günde ise 3, 6, 7 ve 8 nolu vanaların hizmet ettiği 47.38 ha’lık alan su alacağı ve toplam alanın yaklaşık 2/3’ü sulanmış olacağı görülmektedir. Planlanan rotasyon şekline göre; üçüncü günde ana hat üzerindeki 4 ve 5 nolu vanalara su verilerek ve 46.40 ha’lık alanının sulaması yapılarak çiftlik arazilerinin tamamı üç günde sulanmış olacaktır.

Rotasyon yöntemine göre ana boru hattı kapasite hesapları; çizelge 13’de verilen en yüksek sulama suyu ihtiyacının gerçekleştiği aya ait sulama modülüne (2.12 l/s/ha), 3, 6, 7, 8 nolu vanaların sulama alanı olan en büyük alana (47.38 ha) ve bölge koşullarına göre belirlenen sulama aralığının 15 gün olması yaklaşımına göre yapılmış ve sistem kapasitesi 1506.68 l/s olarak bulunmuştur.

Tarla içi su dağıtım sistemlerinden olan yüksek basınçlı boru sistemi olarak planlanan sulama sistemi rotasyon yöntemine göre işletildiğinde ana boru hattı kapasitesi de belirlenen sistem kapasitesine göre artacağı için; sistemin ana boru hattı hidrolik hesapları oluşan yeni sistem kapasitesi değerine göre yeniden yapılmış ve sonuçlar çizelge 22’de verilmiştir.

Çizelge 22. Rotasyon yöntemine göre işletilen yüksek basınçlı sulama sistemi ana boru hattı hidrolik
  hesap sonuçları

Q	Sistem Kapasitesi (Debi)	(l/s)	1506.68	
L	Boru Uzunluğu	(m)	1975	
D	Boru İç Çapı	(mm)	1035	
V	Ortalama Su Hızı	(m/s)	1.79	
J	Bir Metredeki Yük Kaybı	(m/m)	1.92.10-3	
hde	Emme Yüksekliği	(m)	5.0	
hg	Basma Yüksekliği	(m)	13.0	
hem	Emmedeki Yük Kaybı	(m)	0.135	
hb	Basmadaki Yük Kaybı	(m)	3.792	
hf	Toplam Yük Kaybı	(m)	3.927	
H	Basınç Yükü	(m)	30.0	
Hm	Manometrik Yükseklik	(m)	51.927	
N	Motor Gücü	(kw)	1136.35	

Çizelge 22. incelendiğinde görüleceği gibi, yüksek basınçlı sulama sistemlerinin rotasyon yöntemine göre işletilmesinde oluşturulan rotasyon grup alanları eşit olmasına rağmen; rotasyon sırasına göre vana gruplarının dağılımı ve her vananın hizmet ettiği alan miktarlarının farklı olması nedeniyle ana boru hattının boru iç çapının küçültülmesi yoluyla hesaplama yapılamamıştır. Sulama sisteminin ana boru hattı iç çapı 1975 m uzunluk boyunca 1035 mm olarak belirlenmiştir. Çizelge ... da görüleceği üzere; boru iç çapına bağlı olarak boru içerisinde meydana gelen akış hızı 1.79 m/s, sürtünmeden kaynaklanan bir metrede meydana gelen yük kaybı ise 1.92.10-3 m/m olarak gerçekleşmiştir. Manometrik yükseklik değeri ise 51.927 m olarak elde edilmiş ve buna bağlı olarak motor gücü de 1136.35 kw olarak hesaplanmıştır.