ÖZ
Bu çalışma ile Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği sulama sisteminin rehabilitasyonu olanaklarının araştırılması konusu kapsamında çiftlik arazilerinin iklim-bitki-toprak özellikleri dikkate alınarak hazırlanan alternatif sulama sistemleri arasından, çiftlik arazilerinin optimum düzeyde sulanabilmesi için koşullara en uygun sulama sisteminin seçilmesi ve uygun su dağıtım yönteminin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla; çiftlik arazilerinin sulanması için iki ayrı sulama şebekesi (açık kanallı ve yüksek basınçlı sulama sistemi) üzerinde yine iki ayrı su dağıtım planlaması (devamlı akış ve rotasyon yöntemi) yapılmış ve toplam dört alternatifli sulama projesi geliştirilmiştir.

Su dağıtım şebekesinde kanallar ya da boru hatlarının ileteceği su miktarını(sistem kapasitesi) belirlemek için proje alanındaki su ihtiyacının en fazla olduğu aydaki sulama modülü kullanılmıştır. Projede kullanılan sulama modülü değerleri; açık kanallı sulama sistemlerinde en yüksek bitki su tüketiminin gerçekleştiği Temmuz ve Ağustos ayları için 2.08 l/s/ha iken basınçlı boru sistemleri için 2.12 l/s/ha olarak elde edilmiştir.

Açık kanallı sulama sistemi arazinin parselasyon durumuna göre üç adet sekonder ve bu sekonderlere bağlı 21 adet tersiyerle sulama yapacak şekilde projelendirilmiştir. Tarla içi su dağıtım sistemlerinden olan yüksek basınçlı sulama sisteminde ise tüm sulama alanı toplam dokuz adet vana yardımıyla sulanabilmektedir.

Açık kanallı sulama sistemlerinin işletilmesinde devamlı akış yönteminde sistem kapasitesi 292.88 l/s, rotasyon yönteminde ise 15 gün sulama aralığı dikkate alınarak 925.39 l/s olarak bulunmuş ve tüm sulama sistemi elemanları bu kapasite değerlerine göre boyutlandırılmıştır. Uygulanan rotasyon yönteminde; bir gün süreyle yaklaşık eşit alanları sulayacak şekilde beş rotasyon grubu oluşturulmuştur.

Yüksek basınçlı sulama sistemlerinin işletilmesinde açık kanallarda olduğu gibi devamlı akış ve rotasyon yöntemleri planlanmış, sistem ve boru hatlarının kapasiteleri bu yöntemlerde elde edilen değerlere göre bulunmuştur. Yüksek basınçlı sulama sisteminde devamlı akış yöntemine göre sistem kapasitesi 298.52 l/s, aynı sulama sisteminin rotasyon yöntemine göre işletilmesi durumunda ise sistem kapasitesi 1506.68 l/s olarak bulunmuştur. Uygulanan rotasyon yönteminde; bir gün süreyle yaklaşık eşit alanları sulayacak şekilde üç rotasyon grubu oluşturulmuştur.

ANAHTAR KELİMELER: Sulama, sulama sistemi, sulama projesi, su dağıtım yöntemi, rehabilitasyon.