1. GİRİŞ

Kırık sağaltımı,  en çok araştırma yapılan temel konulardan birisidir.
Kırık kemiklerin durumu uygun olduğunda, destekli bandaj ile olumlu sonuç alınabilir. Kimi kırık olgularında da çok yönlü operatif müdahalelere rağmen kaynama güçlüğü veya kaynamama durumu ile karşılaşılabilmektedir.
Kırıklarda postoperatif sürenin kısa olması, en az kırık iyileşmesinin tamamlanması kadar önemlidir. Kırık sağaltımında amaç; kırık parçalarının yerleştirilmesi yapıldıktan sonra klasik tespit yöntemleri kullanılarak iyileşmeyi kısa sürede sağlamaktır. Bu süre içersinde ekstremiteler anatomik yapısını ve fonksiyonunu kaybetmemelidir.
Veteriner ortopedik şirurji’de günümüzde, tel, çivi, vida ve plak gibi madeni tespit araçlarından yararlanılmaktadır. Bazı olgularda bu tespit araçlarının yetersizliği söz konusu olması nedeniyle daha da yeni tespit araçları olan Smith Peterson çivisi, Mullerin kompresyon vidası, dinamik kompresyon plağı (DCP), eksternal fikzatörler, mini titanyum plaklar, ASİF (Assciation for the Study of Internal Fixation) sistemlerin ortaya çıkması ve değişik bazı materyaller ile yöntemler ortopedi alanında önemli adımları oluşturmuştur.
Ekstremite kırıkları içersinde özellikle suprakondüler, epifizer plak ve intraartiküler kırıklarda cerrahi girişim gereklidir. Bunun için kemik fikzasyon tekniği ile birçok metalik materyallerin kullanıldığı çeşitli uygulamalar rapor edilmiştir. Kullanılan osteosentez materyalinin, epifizer plağın büyümesinde düzensizlik olmaması için, post operatif korunmaya ihtiyaç vardır. Bazı kırıklarda intraartiküler kırık parçalarının yaklaştırılması sağlanır; bu amaçla değişik implantlar uygulanır; ancak bir süre sonra ikinci bir operasyonla bu implantların alınmalarına gereksinim duyulur. 
Günümüzde tek operasyonla olumlu sonuçlar alınabilecek arayışlara girişilmiştir. Bunun için PPLO (Poly-L-Lactide vidaları) gibi kemik içersinde rezorbe olabilen materyallerin geliştirilmesi ve bunların uygulama alanlarının genişletilmesi konusundaki çalışmalar halen devam etmektedir (46).
Bu çalışmada daha önceleri sığır kemiğinden hazırlanan pinleri, bölgemizde çok sayıda kesimi yapılan deve kemiklerinden hazırlayarak intramedüller olarak uygulama, deve kemiğinin sığır kemiğine alternatif olup olamayacağı amaçlanmıştır.

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR

İntramedullar pinler günümüzde sık kullanılan internal fikzasyon materyalleridir. İlk kez 1897 yılında Nikolaysen tarafından femur kırığında uygulanmış, ancak bu yöntemin tanıtılması ve geliştirilmesi 1916 yılında Hey Groves’in çalışmalarıyla mümkün olmuştur (28). 
Sherman, ilk kez 1930 yılında Vanadium alaşımlı pinleri uygulamaya koymuştur (28).
Vaneble, dokular açısından inert özellikleri yüksek olan, vitalnyum alaşımlı internal fikzasyon materyallerini kullanmıştır (28).  
Küçüker (1973), kedi ve köpeklerin femur kırıklarında intramedullar organik pin uygulaması üzerinde çalışmış ve 7 kg ağırlığının altında %70 başarılı sonuç aldığını belirtmiştir.
Yücel ve arkadaşları (1982) ise 170 femur kırığı üzerinde çalışmışlar ve bu kırıklara intramedullar steinman pin, küntscher, rushpini ve organik kemik pin uygulamışlardır. Bunun yanısıra rotasyonu engellemek amacı için de çalışmalar yapılmıştır. Dallman at all. (1990) transversal femur kırıklarında, rotasyonu önlemek için altı değişik uygulama yapmışlar ve rotasyonun nasıl önlenebileceğini incelemişlerdir. Bu amaçla; 3.5mm’lik kemik plak ve vidalar, tek intramedullar pin, çift intramedullar pin (hem proksimalden distale hem de distalden proksimale yapılan uygulamalar), rush pin ve son olarak multiple intramedullar pin uygulamaları ile çalışmışlar. Bunlar içersinde sonuncu uygulama olan multiple intramedullar pin uygulamasının diğer çalışmalara oranla üç kat fazla rotasyona dirençli olduğunu belirtmişlerdir (16).  
Günümüzde osteosentez uygulamaların da intramedullar pinler rutin hale gelmiştir. Osteosentezde kullanılan bu implantların organizma içinde ve özellikle kemik dokusunda olumsuz etkiler oluşturması günümüz teknolojisi ile büyük ölçüde önlenmiştir. Paslanmaz çelikten yapılmış bu fikzasyon materyallerinin yapısında %62-72 demir, %17-20 krom, %13-16 nikel, % 2-3 molibden ve % 0,3 karbon bulunmaktadır (1, 28). Vitalyum ve titanyum’dan imal edilmiş pinler ise paslanmaz çelik pinlere oranla daha fazla dirençli, korozyona daha dayanıklı ve vücut dokularıyla daha uyumludur (1, 28). 
Son yıllarda teknolojinin ilerlemesi ile intramedular fikzasyon için değişik alaşımda ve yapıda materyallerin yapımı hız kazanmıştır. Bu araştırmalar içersinde Plasma-Flame-Spraying teknik ile kalsiyum fosfat kristalleri kaplanmış titanyum pinleri  ve biyostabil materyaller olarak adlandırılan metal pinlerin yanısıra, vücut tarafından rezorbe edilebilen biyodegredabil ve biyoabsorbabil olarak adlandırılan pinler kullanıma sokulmuştur. 

2.1. Anatomik Bilgi

2.1.1. Femur
 İskelet sisteminin uzun ve kalın kemiklerinden birdir. Ekstremitas proksimalis’in büyük bölümü, eklem kıkırdağı ile örtülü bir şekilde kaput ossis femoris olarak isimlendirilir; kaput femoris’in yönü, yukarı ve medial’e dönük olup, asetabulum ile eklem yapar. Eklem yüzünün arka alt kısmında küçük bir çukurluk olan fovea kapitis bulunur. Bu çukurluğa ligamentum kapitis ossis femoris yapışır (18).
Kaput ossis femoris ile femur’un gövdesi arasında kollum ossis femoris bulunur. Üst ucu lateral’inde büyük çıkıntı halinde trokhanter major yer alır. Bu çıkıntı ile üzerini örten deri arasında bursa subkutenea trokhanterica bulunur. Trokhanter major’a muskulus gluteus medius, m. gluteus profundus, arka kısmında m. gluteus superfisialis yapışır. Trokhanter major’un arka iç yüzünde ise fossa trokhanterika denilen çukur bulunur. Bu çukura m.obturator internus ve m.obturator eksternus yapışır. Kollum ossis femoris’in hemen altında medial’deki küçük çıkıntıya m. iliopsoas (m. iliakus, m. psoas major) yapışır. Trokhanter major’un kaudal kenarının alt kesimi kısmen trokhanter minor’a yönelir, bu oluşuma crista intertrokanterika adı verilir. Trokhanter minor’dan başlayarak proksimo-medial bir seyirle trokhanter major’un önünde sonlanan dolayısıyla iki trokhanteri önde birleştiren oluşuma linea intertrokhanterika olarak tanımlanır. Femur uzunluğunun orta 1/3’ünde ve lateral yüzünde yeralan çıkıntıya m.gluteus superfisialis yapışır (18). 
Femur’un gövdesi korpus ossis femoris, orta kısmının kaudal’inde, yanlardan labium laterale ve labium mediale ile sınırlanmış pürüzlü yüzeye sahiptir. Buna fasiyes aspera denir. Bu kısmın medialine m. pektineus, lateral’ine m. adduktor yapışarak sonlanır. Bu iki labium distal’e doğru birbirinden uzaklaşarak seyreder, düz ve geniş üçgen şeklinde saha oluşturur ki bu sahaya fasiyes poplitea denir. Labium laterale’nin alt kısmında ise tuberositas suprakondülaris denilen bir tümsek bulunur (18).
Femur’un distal ucu kondilus lateralis ve medialis denilen iki parçadan oluşur. Önde ise trokhlea ossis femoris’e sahiptir. Her iki kondilus’lar arasından fossa interkondülaris denilen çukur ile ayrılmıştır (18).
Her iki kondilus dış yüzünün proksimalinde ligament yapışmasına ait kabartıya yani epikondilus’a sahiptir. Bunlar epikondilus lateralis ve medialis’tir. Her iki kondilus üst yüzeyinde sadece carnivorlarda varolan özel susam kemiğinin oturmasına özgü eklem yüzü taşır. Bu yüzeyler fasiyes articularis sesamoidea lateralis ve medialis adını alır. Kondilus lateralis’in lateral yüzünde iki çukur mevcuttur. Öndeki çukura fossa m. poplitei olarak isimlendirilir. Fossa ekstensoria’dan m. popliteus orijin alır (18). 
Femur’un distal ucunun ön tarafında ve üzerinde, patella’nın kaydığı trochlea ossis femoris denilen makaraya sahiptir (18).
Femur trokhanter major’u kaput ossis femoris seviyesindedir. Fossa suprakondülaris’in yerinde bir tuberositas suprakondülaris mevcuttur. Her condilus ossa sesamoidea, m. gastroknemii’nin eklemleşmesine mahsus birer eklem yüzü taşır. Susam kemiklerine ait eklem yüzeyleri fasiyes articularis sesamoidea lateralis ve medialis’tir (18).
2.1.2. Femur’un ön yüzündeki kaslar
Muskulus rektus femoris; Femur’un önünde m. vastus lateralis ile m. vastus medialis arasında yeralır. Area lateralis, m. rektus femoris ve area medialis, m. rektus femoris’ten iki baş şeklinde başlar. Muskulus quadriseps femoris’in diğer porsiyonlarının terminal tendoları ile birleşir. Geniş ve kalın bir kiriş vasıtası ile patella’da hatta ligamentum patellae intermedium vasıtası ile de sulcus tuberositas tibia ve krista tibia’da sonlanır. Kasın üst kesimi ile artikulasyo koksa’nın kapsülü arasında bursa muskuli rekti femoris yer alır (18).
Muskulus rektus lateralis; Femur’un dış yan yüzeyinde yeralır. Muskulus quadriseps femoris’in en büyük koludur. Femur’un üst kesiminin ön ve dış yanından başlar. Muskulus quadriseps femoris’in diğer porsiyonları ile birlikte patella’ya ve crista tibia’ya bağlanır.
Muskulus rektus medialis; Femur’un iç tarafında yer alır. Femur’un üst kesiminin iç yanından başlar. Muskulus quadriseps femoris’in diğer kolu ile birlikte patellada ve krista tibia’da son bulur. İç yüzü m. iliakus, m. pektineus ve mm. adduktores’e komşudur.
Muskulus rektus intermedius; Muskulus vastus lateralis ve m. vastus medialis’in arasında m. rektus femoris derinliğinde bulunur. Femur gövdesinin ön ve dış tarafından başlar. Muskulus quadriseps femoris’in diğer kolu ile birlikte patella’da ve krista tibia’da sonlanır (m. quadriseps femoris diz ekleminin en kuvvetli ekstensoru, kalça ekleminin ise fleksor’udur). Bu kas nervus femoralis tarafından innerve edilir.
2.1.3. Femur’un yan ve arka tarafındaki kaslar
Muskulus biseps femoris; Femur’un arka ve dış yanı boyunca uzanan kastır. Derinin hemen altında yer alır. Vertebral ve pelvinal iki başı vardır. Vertebral başı, sakrum ve onun ligametinden köken alır. Kasın aponörotik olan alt kesimi üç yapraktan oluşur (18).
Bu yapraklardan ikisi patella ve patella’nın dış ve iç kesimlerine, arkadaki ise tendo kalkaneus komminis’e katılır. Kas ile trokhanter tersiyus arasında bursa subtendinea m. bisipitis femoris bulunur. Muskulus biseps femoris diz ekleminin ön kesiminin ekstensor’u, arka kesiminin ise fleksor’udur. Bacağın abduktoru olarak da fonksiyon gösterir. 
Kasın üst kısmı nervus gluteus kaudalis’ten gelen dallarla innerve edilir.
Muskulus abduktor krurıs kaudalis; Muskulus biseps femoralis’in iç tarafında yeralır. Fasia kruris ve m. biseps femoris’in krus’un proksimalindeki kesimi ile birleşerek son bulur. Muskulus abduktor kruris kaudalis bacağın abduktoru olarak fonksiyon gösterir; n. peroneus (fibularis) tarafından innerve edilir.
Muskulus semitendinosus; Femur’un ön ve yan tarafından m. biseps femoris ile m.semimembranosus arasında yeralan bir kastır. Tuber işhiadikum’dan ve ilk kuyruk omurlarının prosessus spinosus ve prosessus transversus’larından hatta ligamentum sakrospinotuberale’den başlar. Muskulus grasilis ve m. sartorius’un aponörozis’leri ile birleşir. Fasiya latea’ya karışır. Tendo kalkaneus kommunis’e katılarak sonlanır.
Muskulus semitendinosus diz ekleminin fleksor’udur. Tendo kalkaneus kommunis’e gönderdiği uzantı ise fasiya kruris’in ekstensorudur. Bacağın geriye ve yukarıya çekilmesinde fonksiyon gösterir; n. gluteus kaudalis ve n. tibialis ile innerve edilir.
Muskulus semimembranosus; Femur’un arka ve iç tarafında, m. semitendinosus’un hemen arkasında yer alır. Tuber işhiadikumdan aynı zamanda vertebral başı ile ligamentum sakrospinotuberale ve ilk kuyruk omurlarından başlar. Kasın kirişi iki dala ayrılır. Biri femur’un diğeri tibia’nın iç kondiline yapışarak son bulur.
Diz ekleminin aynı zamanda femur’un ekstensiyon’udur. Bacağın geriye çekilmesinde fonksiyonu vardır;  Nervus tibialis tarafından innerve edilir.
2.1.4. Femur’un iç tarafındaki kaslar
Muskulus sartorius; Femur’un iç yüzünün ön kenarında bulunur. Spina iliaka ventralis’ten başlangıç alır. Kirişi fasiya femoralis ve fasiya kruris ile karışarak sonlanır. Trigonum femorale’nin sınırlanmasına katılır; Nervus femoralis, kısmen de n. safaneus’un dallarıyla innerve olur.
Muskulus grasilis; Femur’un iç yüzünde m. sartorius’un arkasında derinin hemen altında yer alır. Simfisis pelvina’nın alt yüzünden başlangıç alır. Patella düzeyinde fasiya kruris ile karışarak sonlanır. Derin yüzü m. pektineus ve adduktor kasları ile üst yüzü fasiya femoralis ile ilişkilidir.
Bacağın adduksiyon’unda fonksiyon gösterir. Fasiya kruris’in gericisidir.
Muskulus pektineus; Femur’un iç yüzünün üst kesiminde yer alır. Eminensia iliopubika ile pekten ossis pubis’ten başlar. Femur’un fasiyes asperas’ının labium medialinde son bulur.
Bacağın adduksiyon kasıdır. Dizin dışa rotasyonunda fonksiyon gösterir; N. obturatoriyus tarafından innerve edilir.
Muskulus adduktores; Femur’un iç yüzünde yer alır. Simfisis pelvinanın alt yüzünden ve tuberculum pubikum ventrale’den başlar. Femur’un fasiyes asperasının üst kısmı epikondilus medialis ve diz ekleminin ligamentum kollaterale media’sında sonlanır. 
Bacağın içe çekme fonksiyonunu gösterir yani bacağın adduktoru’dur. Gövdenin ileriye ve geriye iletilmesinde görev alır; Nervus obturatoryus tarafından innerve edilir.
Muskulus artikularis koksa; Kalça eklemi kapsülün ön ve dış tarafında yer alır. İlium’dan ve asetabulumun yan tarafından başlar, art. koksanın eklem kapsülüne yapışarak sonlanır; Nervus femoralis tarafından innerve edilir (18).

2.2. Kırık

Kemik bütünlüğünün ve devamlılığının bozulmasına kırık; femur’un distal epifiz ayrılması ile epifiz hattının birkaç santimetre kadar proksimal’inde oluşan kırıklara “Suprakondüler Kırık” denir (1, 22, 29, 40, 50).
  
2.3. Femur Kırıklarının Nedenleri	

Femur’un distalindeki kırıklar genç kedi ve köpeklerde daha yaygındır (6, 10, 17, 35, 38, 47). 3-11 ay arasındaki yaşlarda daha çok şekillenir; erginlerde de görülür (6, 11, 17, 38). Suprakondüler kırık rastlanan köpeklerin % 66’ında büyüme plağı kapanmıştır. Kedilerde bu oran % 75’dir (15). Bu kırıklar genellikle epifiz hattının bu yaşlarda açık olmasından ve eklem ligament’inin zayıflığından kaynaklanır (35). 
Kırık olgularında, özellikle suprakondüler kırıklar; ya kondilus’ların tamamen kırılması yada femur’un epifizial plağına kadar devam eden kırıklardan oluşur (17). 
Robinson, A. (2000);  genç ergin kedilerin büyüme plaklarındaki kırıklarının bu bölgenin geç kapanması nedeniyle sıklıkla oluştuğunu ve bunun erken yaşlarda kastre edilen hayvanlarda daha çok görüldüğünü vurgular (38).  
Parker et all.(1984) olgunlaşmamış kedi ve köpeklere ilgili 135 adet kırık olgusu içersinde %  37 sinin femur kırıklarının oluşturduğunu bildirmişlerdir. Bu hayvanlarda femur’un distal kısmının anatomik olarak epifiz, fizis, metafiz ve diafiz olarak 4 bölgeye ayrılması gerektiğini belirtmişlerdir. Bunlar içersinde fizis’de; rezerv hücreler tabakası, olgunlaşmamış yada proliferatif hücreler tabakası, hipertrofiye hücreler tabakası ve  kalsifiye kıkırdak tabakası olmak üzere dört kısma ayrılır. Bu ayrımın cerrahi açısından önemi büyüktür. Çünkü hipertrofiye olmuş tabakadaki kıkırdak hücreleri matriks genişliği boyunca uzamıştır. Dolayısıyla burası en zayıf noktayı oluşturur ve fiziel kırıklar bu bölgede daha çok şekillenir (37). İkincil olarak fiziel büyümenin devamı için önemli olan rezerv hücreler distal epifizial kırık uçlar içersinde kalır. 
Fiziel kırıkları Salter-Harris denen kişiler 5 bölüme ayırmışlardır. 
1.tip; direk fizis bölgesinden geçen kırıklar,
2.tip; metafizin bir kısmı ve fizis’i içeren kırıklar,
3.tip; fizis’in bir kısmı ile eklenti bölgesi içindeki epifizin içersine kadar devam eder,
4.tip; 2 ile 3’ün bir kombinasyonu olup, metafiz, fisiz ve epifizden geçen kırıklar
5.tip; rezerv kıkırdak hücrelerine yapılan bası sonucu oluşan kırıklar (Şekil:1). 
Braden ve arkadaşları (1995), kedi ve köpeklerde femur kırıklarının %69’unun 2 yaşın altında şekillendiğini belirtmişlerdir. Bunun nedeninin de bu yaşlarda kedi ve köpeklerin, tehlikeli durumları çevrelerinden ve deneyimlerinden öğreniyor olmasına bağlamışlardır. 
Femur kırıklarının nedenleri hazırlayıcı ve yapıcı olmak üzere iki gruba ayrılır.
2.3.1. Hazırlayıcı nedenler; Raşitizm, osteomalasi, osteodistrofia fibrosa, osteogenesis imperfekta (iskeletin zayıf yapılanması), osteoperozis, kemik tüberkülozu, kemik tümörleri, ostitis rare fasiens, osteomiyelitis purulenta, kemik atrofisi, kemik nekrozu, osteoklasti, meme kanseri metastazı, fazla alınan röntgen ışınları ve ekleme ait hastalıklar sayılabilir (4, 24, 29, 50).
Harari (1998), genç köpeklerde, femurdaki osteokondrosis hastalığının suprakondilar kırıklara neden olduğunu saptamıştır.
2.3.2. Yapıcı nedenler; Kemik direncini aşan şiddetli travmalar, trafik kazaları, taş, sopa vb. sert cisimlerle vurmalar, çiğnemeler, çifte darbeleri, düşmeler, yüksek yerden atlama, kapı aralarına sıkışmalar, özellikle de son yıllarda ateşli silah yaralanmalarına bağlı oluşan kırıkların sayılarında artış vardır (10,29).
Temizer (1957), femur kırıklarının yapıcı nedenlerini iç nedenler ve dış nedenler olarak ikiye ayırmıştır. Dış nedenler olarak, yukarıda belirtilen yapıcı nedenleri, iç nedenler olarak şiddetli kas kasılmaları, operasyon sırasında çabalama hareketleri ve anestezi sırasında eksidasyon aşamasında da kırığın şekillenebileceğini belirtmiştir (44).   

2.4. Patolojik Anatomi	

Femur kırıklarının en büyük faktörü travmadır (44). Kırıklardaki lezyonlar hem kemikte hem de travmanın şiddetine göre kırık parçaların yer değiştirmesi ile de çevre dokularında şekillenir.
2.4.1. Kemik lezyonları
1-Şekillendiği bölgeye göre;
a-Subkapital kırıklar
b-Diafizis kırıklar
c-Suprakondüler kırıklar
2-Kırık hatlarının yönüne göre; Longitudinal, transversal, oblik, spiral, parçalı, kompleks, parsiel olarak bölümlendirilirler.
3-Sebebine göre direk ve indirek femur kırıkları olarak ayrılırlar.
4-Doku dışına çıkıp çıkmamasına göre açık kapalı olarak isimlendirilir.
2.4.2. Yumuşak doku lezyonları
Bunlar bölgede bulunan kas, damar ve sinir lezyonlarıdır. Kaslarda inaktivite atrofisi, kas kasılmaları, özellikle n. işhiadikus, n. femoralis üzerindeki basınç yüzünden fonksiyon bozuklukları ortaya çıkar (10, 29).

2.5. Klinik Bulgular

Femur kırıklarının tümünde ortaya çıkan fonksiyonel semptom tipik şiddetli topallıktır. Ayaktaki hayvanda bacak hareket ettirildiğinde pandül gibi sallanır. Bacağın boyu kısalmıştır (1,49). Diyafizer bölge kırıklarında anormal oynaklık belirgindir; ancak her zaman tespit edilemeyebilir. Bazı suprakondilar kırıklar gelişi güzel muayenelerle tespit edilemeyebilir. Bunun için radyografi çekimlerinden yararlanılması gerekebilir (17, 40, 49).  Proksimal femur kırıklarında kalçada trokanter bölgesinde asimetri gözlenir. Suprakondilar yada kondilus kırıklarında kedi ve köpekler üç ayak üzerinde yürüyebilirler. Hayvan ayağını yukarıya doğru aşırı bükük pozisyonda tutar ve eklem çevresinde şişkinlik gözlenir. Bu kırıklarda hematomla  beraber distal kondiluslar değişik ölçüde kaudale kaymıştır (11, 22).
Bilgili (5), femur’un distal kısmında, patella ve tibial platosunun bulunduğu genu ekleminde şekillenen İntraartikülar kırıkların, genellikle bir travma sonucunda oluştuğunu ve yumuşak doku, ortopedik veya neurolojik yaralanmalardan sonra şekillendiğini saptamıştır. Bu bölgede şekillenen kırıklar sonucunda kollateral ligamentler ve çapraz bağlarında etkilenebileceğini belirtmiştir.

2.6. Tanı

2.6.1. Klinik tanı: Klinik bulgular bölümünde bulunan belirtiler çok defa yeterlidir. Aşırı oynaklık, krepitasyon, ağrı ve şişkinlik kırığın lokalize olduğu yer hakkında bilgi verir. Eğer kondülus’ta parsiyal bir kırık varsa, kırılan kemik uçları kasların kasılmaları ile yer değiştirir.
2.6.2. Radyolojik tanı: Klinik tanının yeterli olmadığı durumlarda en az iki yönde olmak üzere (latero-lateral, anterio-posterial) radyografi alınır (17, 49). Yapılan  bir çalışmada ise femur kırıklarında horizontal açıdan radyografinin faydalarından bahsetmektedir (3).

2.7. Kırık İyileşmesi

Kemik kırılınca, endosteum ve periosteum ile çevredeki yumuşak dokuların bütünlüğünün bozulması sonucu ortaya çıkan kan, lenf ve eksudadif filtrasyonu, kırık bölgesinde birikir. Buna “Kırık Hematomu” denir. Hematom ilk 8-24 saatte artarak ödem, ağrı ve dolaşım bozukluğu yapar. İlk 24 saatten sonra kaslar ve fasyalar arasındaki hematom ve eksudat rezorbe olmaya başlar. Bu aşamada doku elastikiyeti kalmaz. O nedenle kırık parçaların, karşı karşıya getirilmesi güçleşir. Kırık uçları 1-5mm mesafede nekroze olmuştur. 24-48 saat sonra kırık uçları arası ve çevresindeki kırık hematomunda ve bunun çevresinde fibroblastlar bölünüp çoğalarak genç vaskülarize granülasyon dokusu gelişir. Kemikleşmeye uygun olan bu granülasyon dokusu “Pro-callus” olarak adlandırılır. Fibröz doku veya “Fibröz-callus” denen ve sık örgülü kompakt bir bağ doku olan bu gelişim, 7 gün kadar sürer. Bu aşamada, bölgede osteoblastik faaliyet ile fosfat tuzlarının birikimi dikkati çeker. Fibröz doku daha sonra kıkırdak doku karakterini alarak fibrokartilajinöz dokuya “Fibro-kartilo kallus” denir. Eğer kırık parçaların hareketsizliği sağlanmamış ise kıkırdak formasyonu artar, ancak bu doku kemik dokusuna dönüşmez. O zaman kırık uçlarını, fibro-kartilaj bir tabaka örter ve yalancı eklem (psödoartroz) oluşur (44). Bu nedenle kemik uçlarının parçalarının hareketsizliği, kırıktaki granülasyon dokusunun ve primer kallus’un (osteoid dokunun) süratle gelişimini sağlar. Fibro-kartilojinöz kallus zamanla kırık parçalarını birbirine sıkıca bağlar. Bu oluşum kemikleşmeye uygun bir dokudur. Fosfataz enzim konsantrasyonunda lokal bir artma olur. Bu enzim plazmadaki proteine bağlı fosforik asidin fosfatını serbestleştirerek, doku sıvılarında serbest kalsiyum fosfataz haline gelişmesine yardım eder. Böylece enzimlerin kırık uçlarından serbest hale geçirdiği kalsiyum, fibro-kartilojinöz doku içine yerleşerek, osteoid bir kitle yapar ki, buna “Kallus” denir. Kırıktan iki hafta sonra asit ortam alkaliye dönüşür. Hayvana oral veya parenteral yolla kalsiyum verilmesi, iyileşmeyi süratlendiremeyeceği görüşü hakimdir.
Kırık bölgesinde ilk kemikleşme, fibro-kartilajinöz kallus’un çevresinde periosteal ve endosteal olarak başlar, zamanla fibro-kartilojinöz kallus içine doğru yayılır. Bu oluşum 20 günden sonra başlamaktadır. Bu durum, klinik olarak kırık iyileşmesinin olduğu devredir.
Periferden merkeze doğru ilerleyen bu intrakartilajinöz kemikleşme sonucunda, fibro-kartilokinöz kallus tamamen kemikleşir ve ossöz kallus (sekonder kallus) oluşur. Bunun için en az birkaç ay geçmesi gerekir.
Ossöz kallus, koşullar uygun olduğu taktirde kireçleşir. Bu tipik spongiyöz kemik yapısında bir dokudur. Ossöz kallus boşlukları içinde zamanla Havers sistemlerinin oluşması ile kompakt kemik dokusu karakteri kazanır. Böylece, kırık uçlar birbiriyle kaynamış olur. Bu durum hayvanın yaşına organizmanın genel durumuna, lokal ve genel faktörler ile kırık şekline ve uygun sağaltım yöntemine bağlı olarak 6 ay ile 1yıl içinde tamamlanır. 
Kırık iyileşmesinin hızı ve süresini etkileyen faktörler, kırıkların sağaltım yöntemleri sırasında daha ayrıntılı olarak açıklanacaktır.
Kırık kemiğinin onarımı dört devre şeklinde açıklanabilir (45).
Hematom devresi; Kemik ve periostun bütünlüğü bozulur. Kas ve diğer dokular hasara uğrar. Çevre dokulardaki zedelenmemiş damarlardan gelen kan hematomu oluşturur. Kırık uçlarının hemen önünde ölü osteositler ölü osteogenik hücreler ve osteoblastlar bulunur. Kırık uçlarından biraz uzakta ise canlı osteogenik hücreler, osteositler ve osteoblastlar yer alır.
Primer kallus (gelişme) devresi; Osteogenik hücrelerin ve periostun en alt tabakasındaki medulla ve havers kanallarını örten endosteum’daki osteoblastların proliferasyonu ve kemik iliğindeki değişikliğe uğramış hücrelerin farklılaşması neticesinde osteoblastlar oluşur ve tüm spongiöz kemiği kaplar.
Bu oluşumlardan kurulu yeni doku, kırık uçlardan birbirine doğru ilerler, karşılaşır ve birbirine karışırlar.
1. Osteogenik hücrelerin farklılaşması ve proliferasyonu; Bu aşama da 48 saat içinde iyice gelişir. Kapillardan zengin olan bölgelerde farklılaşma osteoblast halinde, damarı az olan bölgelerde kondroblast halinde gelişir, daha sonra kemikleşir.
2-Proliferasyon dokusunun ilerlemesi; periostun osteogenik katını oluşturan hücrelerin osteoblast veya kondroblast halinde farklılaşması sonucu bu kat kalınlaşır.
Konsolidasyon (pekişme-sertleşme) devresi; Kırık parçalar arasında devamlılık ve temas işlemi, kırık uçlarının osteogenik tabakalarının birleşmesi ve kaynaşması ile olur. Dıştan eksternal (periostal) kallus, içten ise medullayı dolduran endostal kallus ilerler. Enkondral kemik olgusu gelişir ve kemikleşme başlar.
Kemiğin yeniden şekillenmesi; Kırık uçların ölü uçları rezorbe olur, aradaki açıklık eksternal ve endostal kallustan gelişen spongiöz kemik trabekülleri ile doldurulur. 
Kemiğin iyileşmesinde gözlenen tabloya göre düzenlenmiş olan yukarıdaki bölünmeye daha özlü şekilde aşağıdaki gibi değerlendirmek mümkündür.
a-Yangı dönemi
b-Onarım dönemi
c-Kemiğin yeniden şekillenmesi

2.8. Kırık iyileşmesinin reaksiyonları

Bir kırığı sağaltmak için öncelikle buradaki dokuların fizyolojik ve patolojik reaksiyonlarını bilmek gerekir (1).
2.8.1. Histolojik tablo
Granülasyon dokusu ile onarım; Yaralanmadan sonraki birkaç gün içinde kırığın iyileşmesindeki histolojik tablo,organizasyona giden herhangi bir travmatik eksudayı takip eder. Eksuda, serum ve kandan oluşmuştur. Bunun bir miktarı sıvı, bir miktarı da pıhtılaşmış halde olup, kırık uçlarını, kemik iliğini, ayrılmış periostun altını ve komşu doku aralıklarını doldurur. Bu hematom kitlesi, kapiller damarların genişleyip, içlerinin kanla dolduğu hiperemi belirtisi ile karakterize ve süratle gelişen bir doku, sellüler granülasyon dokusu ile çevrilerek işgal edilir (1).
Primer kallus ile kaynama; Bir hafta içinde kan damarları çevresinde ufak bölgeler halinde genç kemiğin yer almaya başladığı görülür. Öyle ki kan damarları arasında düzensiz kemik trabekülleri oluşur. Bundan sonra, kuvvet çizgilerine uygun yönlerde paralel lamellalar giderek olgun, mature lamellar kemik dokusu gelişir. Bu ilkel kemik dokusu genç bağ dokusunun kan damarları çevresinde süratle gelişerek kırık onarımında ideal bir ilk yardım sağlar. İlkel kemik dokusu zamanla yerini lamellar kemiğe terk eder (1).
Kemik periostal, endostal ve kemik iliğinin retikulum hücrelerinden eşit oranlarda gelişir. Bu çeşitli hücreler genellikle kemik dokusunu oluşturur. Bazen bunun yanında belirli oranlarda kıkırdak ve fibröz dokusu meydana getirdiği de bir gerçektir. Değişik dokuların gelişimindeki bu dağılımın hangi koşullara bağlı olduğu da tam aydınlanmamıştır. Osteoblast, her şart altında kemik dokusunu meydana getirir. Eğer kırığın bulunduğu ekstremite tam olarak immobilize edilmezse, yukarıda anılan hücreler, kemik dokusu yerine kıkırdak dokusunu geliştirir. Kıkırdak formasyonu, her kırık onarımında sınırlı bir sahada göze çarpar ve genel bir kural olarak tamamen kemiğe dönüşür. Fakat kırık uçlar arasında hareket varsa (kaburga kırıklarında olduğu gibi) kıkırdak doku formasyonu artar. Kırık uçlar arasındaki hareket ne kadar fazla olursa,kıkırdak formasyonuda o derece artar ve bu şartlar altında, kıkırdak dokusu hiçbir zaman kemik dokusuna dönüşmez.
Kırık uçlarını fibrokartilaj bir tabaka örterek burada bir yalancı eklem  (pseudoartroz)oluşur. Böylece kırık hiçbir zaman kaynamaz. Tam hareketsizlik sağlanan kırıkta granülasyon dokusu ve primer kallus yani osteoid doku çok çabuk gelişir (1).
Olgun kemiğin sertleşmesi ( konsolidasyonu ) ( lamellar kemik ); Kırık bölgesinde, kemik dokusunun gelişmesi, kırığın geçici onarım dönemidir. Onarımın son safhasını konsolidasyon dönemi izler. Olgun lamellar kemik, mevcut pirimitif kemik dokusu üzerinde yavaş olarak gelişir. Primer kallustaki her trabekülüm, osteoblastik rezorpsiyon ile uzaklaştırılıp, yerine birbirine çok yakın paralel yapıdaki lamellalar yerleştirilir. Subperiostal bölgede aşırı derecede gelişmiş yeni kemik dokusu da zamanla absorbe edilerek, kemik normal şekil ve görünümü kazanır. Değişebilen bir süre sonunda, yaklaşık olarak bir sene içinde geçici olarak tıkanmış olan kemik iliği kanalları tekrar açılır (1).
Kırığın iğleşme süresi içinde üç değişik histolojik evre ayırt edilmiştir.
1-Granülasyon dokusunun hakim olduğu onarım evresi
2-Primer kallusun hakim olduğu kaynama evresi
3-Olgun kemiğin meydana geldiği konsolidasyon evresi (1, 43).
Bu histolojik evreler, kırığın klinik tablosundaki üç aşamaya yansır. Yani başlangıçta kırık uçlarının serbestçe hareket eder. Bu evrede bölgede granülasyon dokusu hakim olduğundan, frajil olan bu doku zedelenmekten korunmalıdır. İkinci evrede kıkırdağın korunması ve kemik hücrelerinin gelişimi yani primer kallus dokusu, stabilitenin artmasına yol açar ve fragmentleri birbirine bağlayan, bir anlamda yapışkan doku sahneye hakimdir. Bu evrede büyüme halindeki hücrelerin, hareketin neden olabileceği yaralanmalardan korunması muayenelerle saptanabilir. Muayenede, kırık bölgesinde elastikiyet veya hafif hareket tespit edilmezse ve zorlamakla ağrı oluşmazsa, primer kallus gelişmiş yani osteoid doku oluşmuş demektir. Bu evre, genellikle bandaj veya atellerin çıkarılabileceği yani klinik iyileşmenin oluştuğu aşamadır. Ancak kemikleşme henüz tamamlanmıştır. Ayrıca, kanamanın radyografik bulgularında belirgin değildir. Son evrede yani Kallus’un konsolidasyonunda artık kemik olgunlaşmamıştır. Klinik ve radyografik olarak kırık bölgesinde kaynama tamdır. Ossöz konsolidasyon meydana gelmiştir.
2.8.2. Biyokimyasal görünüm
Büyüme halindeki dokuda kalsiyum birikmesi, yumuşak doku yaralanmaları ile kırıkların onarım süreci arasındaki ayrımı ortaya koyacak önemli faktörlerden biridir. Kırık olayından sonraki ilk birkaç hafta içinde, kırık hematomu içindeki kalsiyum ve fosfor yoğunluğunda artış kaydedilir. Kandaki genel kalsiyum düzeyi ise değişmeden kalır. Hematom kalsiyumdaki lokal artış kırık kemik uçlarından sağlanır (1).
Histamin ve asetilkolin; Her yaralı dokuda açığa çıkan histamin ve asetilkolin vazodilatasyon ve hiperemiye neden olur. Kemik bu hiperemiye rezorpsiyonla cevap verir ve hiperemi geçinceye kadar,kırık uçlarından çevredeki likit içine kalsiyum taşınması devam eder, ancak sonradan kırık uçlarında tekrar kemikleşme başlar (1).
Kırık hematomunda fosfataz oranı; Kırık olgularında fosfataz oranı normalin 6-8 katına çıkar. Fosfataz, proliferasyon kıkırdağı hücreleri olan osteoblastlar tarafından salgılanan bir kemik enzimidir. Daima kemik formasyonunun en aktif olduğu yerlerde bulunur. Plazmanın organik olarak bağlı bulunduğu fosforik asitleri, hidrolize olmak suretiyle fosfataz açığa çıkar. Böylece kemiği besleyen likit içinde kalsiyum fosfat yoğunluğu artar. Fosfataz fazlalığı kıkırdak hücreleri ve osteoblastların aktif büyüme süreleri devamınca, yaklaşık on hafta süresince devam eder (1).
Kırık hematomunda asit ortamın değişimesi; Kırıktan sonraki ilk iki hafta içersinde hematomun asit ortamında belirgin bir değişiklik olur. Ph geriye dönerek belirgin normal sınırın alkali tarafına kayar. Bu durum biyokimyasal aktivite ile ilişkilidir. Kandaki kalsiyum düzeyini arttırmak amacı ile oral veya parenteral yolla kalsiyum verilmesi, vitamin veya hormon tedavileri kırık işleminin hızlandırılması üzerine etkili olmaz (1).
2.8.3. Patolojik görünüm
Kemiğin hiperemik rezorpsiyonu; Kemiğin hiperemisi daima porosis ile, işemiside sklerozis ile ilişkilidir. Bu tablolarda, kemiğin geçici rezorpsiyona gittiği haller ise osteomiyelitis, kemik tümörleri ve basit çarpma veya burkulma olaylarından sonra görülür. Kırık kemik uçlarının tam olarak hareketsizliği sağlanmazsa, döndürücü ve makaslama şeklindeki zorlayıcı hareketler sonunda yeni şekillenen granülasyon dokusu yırtılır. Tekrarlayan travmalar ise hipereminin yeniden oluşmasına neden olur. Böylece kırılan kemik uçlarında çok daha fazla rezorpsiyon meydana gelir. Çatlak bir kavite halini alır, çizgi şeklindeki basit bir kırık, defektli bir kırık haline dönüşebilir. Eğer kırığın herhangi bir evrede kemik uçlarının tam olarak hareketsizliği sağlanırsa, kırık bölgesindeki rezorpsiyon hemen durur, reossifikasyon başlar, kırık defekti giderek dolar ve kırık kaynar (1).
Makaslama şeklindeki hareket devam ederse, kırık yüzeyine paralel olarak kemik uçları fibröz doku tabakası ile örtülür ve bu uçların meduller kanalları arasında artık hiçbir ilişki kalmaz. İşemik fibrozisin son aşamasında reossifikasyon meydana gelir. Fakat bu yeni kemikleşme, kallus dokusunun bir devamı şeklinde değil, kemik uçlarının konkav uçlarını kateden kemik plağı şeklinde olur. Kırık kemik uçlarında sklerozis oluşunca artık psödoartroz meydana gelmiş demektir(1).
Enfeksiyon hiperemisi ve kırıkların onarımı; Tekrarlayan travmalardan korunan basit bir kırıkta, travmatik hiperemi yaklaşık on gün içinde kaybolur. Enfekte olmuş açık kırıkta ise ilk travmatik hiperemiyi daha kuvvetli bir enfeksiyon hiperemisi izlerki, bu hiperemi bir süre kalabilir. Burada ossifikasyon ancak enfeksiyonun kontrol altına alınmasından ve hipereminin kaybolmasından sonra başlar (1).

2.9. Kırıkların İyileşme Hızı

Kırıkların onarım sürati üzerinde, hayvanın yaşının, kırık şeklinin, kırığın oluştuğu kemik bölgesinin, kırığın oluştuğu andan itibaren geçen zamanın, kırık bölgesindeki kemik defektleri ile çevre dokulardaki lezyon oranlarının, hayvanın genel durumu ile sağaltım yöntemlerinin önemli etkisi vardır (1).
1-Yaşın rolü; Basit kırıkta, granülasyon dokusu ortalama birkaç hafta içinde primer kallus ile kaynama 2-3 ayda, ossöz konsolidasyonda 4-5 ayda oluşur. Bu süreleri etkiyen faktörlerin başında hayvanın yaş durumu gelir. Genç hayvanlarda basit bir kırık 1-2 ayda kaynarken yaşlı hayvanlarda 3-4 kat daha fazladır. Ayrıca kaşeksi, avitaminoz gibi durumlarda reperasyon süresinin uzamasına neden olabilir (1).
2-Kırık şeklinin rolü; Spiral ve oblik kırıklarda, kırık kemik uçlarında geniş bir vasküler bölge bulunması nedeniyle, transversal kırıklara göre hızı fazladır (1).
3-Defektli kırıklarda onarım hızı; Kırılan kemik uçlarının iç içe geçtiği bir kırıkta onarım süresi uçlar arası defekt bulunun kırığa göre daha hızlıdır (1).
4-Bireysel özellikler; Aynı fiziksel zorlamayla aynı yaşlardaki iki hayvanda kırığın iğleşme süresi değişik olabilmektedir (1).
5-Vaskülarite ve kırığın onarımı; Kırık olgusundaki her iki kemik ucunun kan dolaşımı normal ise kaynama süratli, kemik uçlarından birinin kan dolaşımı bozulmuşsa kanama çok yavaş, bir kırık uçtan gelen damarlar tamamen kopmuş ise kaynama çok daha yavaş olmakta ve uzun zamanda olmaktadır (1).
6-Kan dolaşımının önemi; Normalde kemiklerin kan dolaşımı yalnız ana besleyici damarlarla olmamakta, kapsula, ligament ve tendo bağlantıları içinden kortekse giren damarlarla da olmaktadır. Bu tablo içinde vaskülarizasyonun zengin olduğu kırıklarda, örneğin ekstremitelerdeki uzun kemiklerin metafizier ve suprakondülar bölgelerinde iyileşme hızlı olur (1).

2.10. Kallus Komplikasyonları

2.10.1. Kallus gecikmesi
Kırıkların kaynama sürati, lokal kanlanma ile yakından ilgilidir. Kırık oluşumundan sonra bir kırık kemik ucundan diğerine giden kan damarlarının kopması, bölgeye kan akımını yavaşlattığı için normal kaynaması yavaşlar ve gecikir. Bu gibi durumlarda ossöz konsolidasyonun klinik ve radyolojik bulgularını saptayıncaya kadar, kusursuz bir tespitin devamını sağlamak zorunludur. Başlangıçta kemiğin skleroz gösteren avasküler nekrotik bölgesi yumuşamaya başlar ve uzun süre ağırlık yüklenmesinden korunmadığı taktirde kollabe olarak çöker (1, 22 ,26).
Lokal yumuşak doku yıkımlanmasının büyüklüğüne bağlı olarak da kan dolaşımı bozulabilir. Şiddetli travmalardan sonra oluşan parçalı kırıklardaki kaynama, aynı seviyede oluşmuş basit kırıklara oranla uzun zaman alır.
Kırık konsolidasyonunun normalden daha uzun sürmesi ve kırık kemik uçları  arasında belirgin bir sklerozun varlığı kaynamanın gecikmesinin direndiğinin bir belirtisidir. Kaynama gecikmesinde çok geçte olsa kırık kaynar. Ancak mutlaka kemik uçlarının hareketsizliği yeterince devam ettirilmesi şarttır (1).
Kallus gecikmesinin klinik belirtileri; Kırık bölgesinde aşırı duyarlılık ve ağrı söz konusudur. Radyolojik belirtiler, kırık uçlarında hafif kemik absorbsiyonu, kırık yerinde gelişme vardır. Kırık uçlarında medullar kanal açıktır. Dış ve iç kallus yoktur veya çok az görülür.
Yavaş kaynama; Kırık hattı belirgin olarak görülür fakat kırık uçlar arasında fazla bir ayrılma yoktur. Bu bulgular herhangi bir kırıkta ilk birkaç hafta süresince görülür. Eğer bu radyolojik tablo birkaç haftadan sonra da devam ederse, burada “ kaynama yavaştır” denir. Kırığın kaynamasındaki yavaş ilerleyiş kırığın şekline, hayvanın yaşına ve genel durumuna da bağlıdır.
Geç kaynama; Kırık uçlarının devamlı hareketi sonucu oluşan reaksiyoner hiperemi, kemik uçlarının rezorbsiyonuna neden olur ve kırık çizgisi genişleyerek hudutları düzensiz bir çap şeklini alır. Bu aşamada kemik uçlarında sklerozise rastlanmaz yani kaynamada gecikme olmuş fakat psödoartroz henüz meydana gelmemiştir. Kırığın onarım işlemi tamamlanmış değildir. Çap, granülasyon dokusu ile doludur. Esas sağaltım, rezorbsiyona yol açan hareket ve zorlamaya engel olmaktır. Kırık daha kusursuz bir şekilde immobilize edilmeli ve bu durum çapın yeni kemikle dolması ve konsolide olması kadar, hatta gerekiyorsa aylarca devam ettirilmelidir.
Kallus gecikmesine yol açan başlıca etkenler;
1-Bölgede zayıf kan dolaşımı,
2-Aşırı traksiyon,
3-Bölgedeki makaslama ve rotasyonel zorlama,
4-Enfeksiyon,
5-Yetersiz hareketsizlik,	
6-Hareketsizliğin aralıksız olarak devam ettirilmesi,
7-Hareketsizliğin yeterli süre uygulanmaması,
2.10.2. İyileşme olmaması, kaynama yokluğu veya psödoartroz
Bir kırıkta eğer kırık uçlarının hareketi devam derse, aylardan sonra kaynamanın diğer önemli bir komplikasyonu olan psödoartroz oluşumu önlenemez (44). Kırık uçların arasındaki çap kısmen dolmuş olabilir, fakat çapın hudutları belirgindir. Kırık hattı düzdür. Belirgin bir şekilde skleroz oluşunca sellüler aktivite durur ve psödoatroz meydana gelir. Kırık kemik uçları fibro-kartilaj yapıda sert bir tabaka ile örtülüdür. Kırık uçları arasında fibröz bir doku kaplanmıştır (1).
Operatif redüksiyon sırasında gerçekleştirilen diafizektomi ve yumuşak dokuların interpozisyonu sklerozis ile karakteristik bir psödoartroz’un oluşmasını yaratır (1).
Kaynamanın yokluğu veya yalancı eklem bulguları
A-Klinik bulgular:
1-Kırık bölgesinde anormal hareket vardır,
2-Bölge genellikle ağrısızdır, ancak fazla hareket ağrı oluşturabilir,
3-İlgili ekstremitede ödeme, bazen lokal ısı artışı oluşabilir,
4-Şekil bozukluğu vardır (1).
B-Radyolojik bulgular:
1-Kırık çizgisi açık ve hatta kırık uçları arası genişlemiştir,
2-Kırık uçları skleroz ve yuvarlaklaşmıştır,
3-Kırık uçlarında medüller kanal kapanmıştır,
4-Kırık çizgisindeki skleroz bölgenin gerilerinde osteoporosis oluşmuştur (1).
Kaynamanın gecikmesi ve kaynama yokluğunun başlıca nedenleri
A-Lokal nedenler:
1-Kemik uçlarının ayrı kalması, 
a-Yumuşak doku veya serbest kemik uçlarının interpozisyonu,
b-Kas kasılmalarına bağlı olarak kırık uçlarının çok ayrık kalması (distraksiyon),
2-Yetersiz redüksiyon,
3-Kemiğin kanla beslenmesindeki bozukluklar,
a-Kemik uçları arasında büyük bir kemik parçası eksilirse veya bir kemikte birden fazla kırık olursa çevredeki damarlarla beslenme ve yeniden damarlaşma (revaskülarizasyon) bozulduğu için konsolidasyon olmaz veya gecikir (1),
b-Kemiği besleyen damarların zedelenmesi,
4-Enfeksiyon,
5-Hatalı sağaltım,
a-Zorlayıcı ve sık redüksiyon ve tekrarlanan maniplasyon denemeleri,
b-Kusurlu hareketsizlik: Özellikle bandajlarla yapılan tesbit işleminde, kırılan kemiğin alt ve üst eklemlerin bandaj içine alınması gerekir. Ayağın bandaj dışında kalması ve ayak ile yere basması sonucu, bandaj içindeki ekstremiteye yük binmesi sakıncalıdır (1, 50).
c-Erken yüklenme ve hareket,
d-Operatif redüksiyon: Operasyon sırasında kallus için çok gerekli olan kırık hematomunun uzaklaştırılması; periost ve çevredeki yumuşak dokuların ayırt edilerek, kırık bölgesinin kanla beslenmesinin bozulması (1, 51)
6-Patolojik kırıklar; Organik, doğmasal, enfeksiyona bağlı bozukluklar, dejeneratif veya tümöral nedenlerle dirençleri azalan, yerel ve genel olarak zayıflayan kemikler, sebepsiz veya çok zayıf bir travma ile kırılabilir. Bu gibi patolojik kırıklarda kemik yapısı ve osteojenik gücü bozuk ve yetersiz olduğu için, kırıkta konsolidasyon olamaz veya gecikir (1, 22, 51).
B-Genel nedenler:
Yaşlılık, diabetis, kronik enfeksiyöz hastalıklar, vitamin noksanlıkları (vit. B,C,D), osteoporosis, hormonal bozukluklar (paratiroid, tiroid, hipofiz), kalsiyum ve fosfor dengesindeki bozukluklar, genel direnci bozan kronik hastalıklar (1,50,51)
Kırığa ortam hazırlayan kemik yıkımlanması olgularının özlü açıklaması; Patolojik kırığa ortam hazırlayan kemik zayıflığı; gelişim veya beslenme bozuklukları, enfeksiyonlar yada tümöral yıkımlar ile nörotrofik distrofilerden ileri gelebilir (1, 22, 29, 47).
Ayırıcı tanı: Beslenme ve hormonal bozukluklara bağlı kemik hastalıkları osteoporozis, osteomalasi, osteogenesis, imperfekta ve osteitis fibrosa sistica gibi gruplara ayrılır. Normal kemik yıkımlamasının devamı, osteoblast tarafından yapılan ve osteoklast tarafından yıkılan bir tuğla duvara benzetilebilir. Osteoperozisde, ister yetersizlik ister senil değişikliğe bağlı olsun, kemiğin yıkımlaması devam eder fakat hiçbir kemik oluşumu şekillenmez. Osteomalasi ve raşitizmde vitamin yetersizliği veya kalsiyum absorbsiyon noksanlığından dolayı, destekten yoksun kalır, osteoid doku kalsifiye olamaz veya normal kemiğe çevrilemez. Osteogenesis ve imperfekta’da birçok osteoblastlar bozuk bir kemik yığınağı yapar. Hyperparathyroidisme bağlı osteitis fibrosa kistica’da kemik dokusu normal süratle oluşturulurken, kemiğin yıkımlanması daha fazla bir süratle cereyan etmektedir.
2.10.3. Yetersiz kallus (callus insuffissant)
Kırık bölgesinde oluşan kallusun şekillenmesi, kırığın konsolidasyonu için gerekli olan ve nitelikte meydana gelmemiştir. Burada ossöz kallus aşaması gerçekleşmez. Normal iyileşme süresinin geçmesine rağmen korteks gelişmemiştir. Kırık uçlarda devamlılık yoktur. Kıkırdak doku kemikleşmemiştir. Bölgede ağrı ve anormal hareket vardır (48).
2.10.4. Fena veya kusurlu kaynama
Kırık uçlar, Kasların kasılmaları nedeniyle birbiri üzerine binerek veya longitudinal rotasyona bağlı açılanma (angulasyon) yaparak kaynayabilir. Böylece kırık uçların arzulanmayan bir pozisyonda sağlam bir ossöz bir konsolidasyon gösterdiğine tanık olunur.
a-Kırık uçların birbiri üzerine binerek kaynaması: Bu şekilde kaynamada, ilgili ekstremitede bir miktar kısalma görülür. Bu durum, hayvanın yürüyüşünde genellikle büyük bir sakınca doğurmaz. Ancak kaynama bölgesinde yumuşak dokulara basınç yapabilir.
b-Açılı kötü kaynama (Angulasyon deformitesi): Özellikle uzun ekstremite kemiklerinde ve ekleme yakın yerlerde oluşmuş kırıklarda açılı kötü kaynama (angulasyon deformitesi) görülür. Böyle bir kötü kaynama, hayvanın yürürken bacağını normal şeklinde basmasını engeller. Bu durum, ilgili ekstremitedeki eklemler üzerine dengesiz bir basınç yüklemesine neden olur. Giderek dejeneratif artritis şekillenmesi kaçınılmazdır. Angulasyon deformitesi femurda ve kalça eklemine yakın yerde oluşmuşsa, coxa-vara söz konusudur.
c-Köprülü kaynama: Komşu çift kemiklerin, ikisinin birden kırılması sonucu şekillenir.
2.10.5. Kallus fazlalığı-taşkın kallus (callusluksurias, callus eksuberant)
Kırık yerinde çok miktarda kallus oluşmasıdır. Bu, periostal kallus’tur. Bölgenin palpasyonunda kallus fazlalığı kolaylıkla anlaşılır. Daha çok eklem çevresi kırıklarında görülür ve kırık uçları hareketlidir. Taşkın kallus çevre dokulara (tendo, damar, sinir ve kas) basınç yapması nedeniyle ağrı ve dolaşım bozukluğu meydana getirir. Böyle ağrı oluşturan kalluslu kırıklara  “Ağrılı Kallus” kırığı denir (1).

2.11. Kırıkta Şok ve Metabolik Değişiklikler

Kırık olgusunda şok’un nedeni fazla kan kaybı ve aşırı ağrıdır (1). 
Kırık oluşturan travmadan sonra organizmada nitrojen atılımı görülür. Bu hızlı protein yıkımlanması hayvanda kilo kaybına bile neden olabilir. Travma ile birlikte asidoz gelişimine eğilim vardır. Hayvanın oksijen kullanımı, vücut ısısı ve nabız sayısı artar. Vücut proteinlerinde yıkımlanma olduğu,idrarda nitrojen, potasyum, fosfat ve sülfat atılımı ile gösterilebilir. Bu yıkımlanmanın nedeni proteinlerin enerji kaynağı olarak devreye girmesi ile açıklanabilir. Uzun ekstremite kemiklerinin kırıklarından sonra, bazal metabolizma %30 artar. Travmadan sonra, özellikle 2-3. günlerde kilo artışı olabilir; nedeni, hücre içi ozmotik basıncın ve sıvı volümünün artmasıdır. Sodyum ve klor iyonları hücre içine girerken,potasyum iyonları hücre dışına çıkar ve hiperkalemi tablosu gelişir. Negatif nitrojen dengesi ile birlikte su ve sodyum retansiyonu şekillenir. Travmayı izleyerek katekolamin,adrenalin ve noradrenalin salgılanması hemen artar. Albümin düzeyi 2-3 hafta süreyle düşer. Kırık bölgesinde enfeksiyon gelişmemiş ise immunoglobulinler artmaz. Özel protein olan “C-reaktif protein “ (CRP) travma ile çok yüksek düzeylere ulaşır (1). 
Hayvanın hareketsizliği kas atrofisive Ca yıkımlanmasına neden olur. Kalsiyumun idrarla atılımı iki katına çıkar (1). 
Yukarıda belirtilen bu metabolik değişiklikler hayvanın yaşı ve genel durumu ile travmanın şiddetine ve lezyonun büyüklüğüne bağlı olarak değişiklik gösterir. 

2.12. Kırığa Komşu Dokulardaki Komplikasyonlar

Deri; Açık kırıklarda deri parçalanmış veya delinmiştir. Deri lezyonu, şiddetli travmaya veya ateşli silahlara bağlı olarak oluştuğu gibi sivri uçlu, kırık uçlarının deriyi perfore etmesi ile de şekillenebilir (1, 32, 50,51).
Kırık uçları istenilen şekilde redüksiyon yapılmadan, hatalı ve sıkı uygulanmış bandajların veya atellerin deri üzerine yaptığı basınç ile deride ezik, hatta gangren oluşabilir. Ödemli bölgelerde deride veziküller görülebilir. Enfeksiyon etkenlerine bağlı deri lezyonlarına rastlamakta olasıdır (1).
Kas ve tendo; Ciddi kırıklarda ve kırık uçlarının önemli derecedeki yer değiştirdiği durumlarda, kırık uçlarına yakın olan adele ve tendolarda değişik derecelerde lezyonlar oluşur. Kırık hematomunun organizasyonu ile birlikte, adele ve tendolardaki lezyonların sikatrizasyonu, kırığın iyileşmesinden sonra ortaya çıkan eklem sertliklerinin nedenini oluşturur. Bazen uzun kemiklerin diafizer kırıklarında bir kas, kırık uçlar arasına sıkışarak redüksiyona engel teşkil eder. 
Myositis ossifikans; Bu deyim, kaslardaki kemikleşme anlamına gelir. Genellikle dirsek ve diz eklemlerine yakın olarak görülür. Kırık sonucunda periost’ta yırtılır, kemiğin medüller kanalı ve periost’un endosteal tabakasından osteoblastlar çevredeki yaralı kaslar içine yayılır. Kırığa yakın eklemin çok erken hareket ettirilmesi ve özellikle pasif hareketler kırık iyileşmesinin gecikmesine ve çevre dokular içersine daha fazla osteoblast akışına yol açar. Böylece, kasların yapışma bölgelerinde yeni kemik formasyonları gelişir. 
Kan damarları; Büyük arterler, özellikle yan kollar verdiği ve kasların kemiğe yapıştığı yerlere yakın bölgelerde, bilhassa dirsek ve diz eklemi çevrelerinde yaralanmaya müsaittir. Kırık uçlarından biri, arteri yaralayabilir. Ender olarak, lokal vasospazm  sonucu veya lokal vasokonstruksiyon nedeniyle damar kopmaları görülebilir. Böyle bir durumda gangren gelişmez, ancak kas liflerinde işemik nekroz görülebilir. Kas lifleri, yerini fibröz dokuya bırakır ve o bölgede kontraktürler ortaya çıkar. 
Damarların zedelenmesi bölgede hematom oluşmasına neden olur. Zamanla kollateral sistemle, bölgedeki dolaşım yeniden düzelir.
Sinirler; Kırık uçlarının yakınından geçen sinirlerin yaralanmalarına sık rastlanır. Sinir yaralanmaları daha çok ekleme yakın kırık çevrelerinde oluşur. Travmatik etki ile de sinirin ani olarak gerilmesi sonucu lezyon meydana gelebilir. Kallus oluşumundan sonra da bu bölgeye yakın olarak geçen sinirin basınç altında kalması söz konusu olabilir. 

2.13. Kırık İyileşmesini Etkileyen Faktörler

2.13.1. Lokal nedenler
Kırık bölgesinin kanla beslenmesinin bozulması; Kırık bölgesindeki bir kırık parçanın aradan çıkarak uzaklaşması, bölgenin besleyici damarlarının travma veya kırık uçları ile zedelenmesi yada artan hematom etkisi ile kemik beslenmesinin engellenmesi sonucu, buraya yeterli kan gelemez. Bu durum, mezenşimal hücre değişiminin azalmasına veya yokluğuna neden olur. Kırık hematomunun dokular arasına yayılması ile kemikleşme gücünü sağlayan mezenşimal farklılaşma önlenmiş olur. Açık kırıklarda, hematomun dışarı akması kadar, enfeksiyon da kırığın iyileşmesini bozar (1)
Kırığın özelliği ve yeri; Tam olmayan kırıklar ile spongioz yapıdaki kemik bölgelerinin kırıklarından daha çabuk olumlu cevap alınır. Kortikal yapıdaki kemik bölgelerinin kırıkları ve bu kırıklarda uçlar arasında açıklık bulunması iyileşmeyi olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle sağaltımda iyi bir redüksiyon yapılması gerekmektedir. Eklem içi ile ilişkili olan intraartiküler kırıklarda, sinovial sıvıdaki fibrinolysiz kırık hematomunun erimesine yol açar ve kaynama güçleşir.
Çevresindeki yumuşak dokular ile ilişkisi kesilen kırık uçlar kanla beslenemeyeceğinden “Avasküler nekroz” oluşur. Böyle bir kırığın iyileşmesinde önemli sorunlar oluşur. 
Avasküler (Aseptik) nekroz, kemiğin besleyici damarlarının travma, tromboz ve emboli sonucu, kemiğe yeterli kan verememesi nedeniyle şekillenen nekroz olgusudur. Damar bozukluğuna bağlı olarak şekillendiğinden aseptik nekroz olarak tanımlanabilir.
Genellikle ekleme yakın kırıklar, eklem kapsülasını parçalayan kırık ve çıkıklar, besleyici damarı tek olan kırıklarda görülür. Bu durum travmadan aylar hatta yıllar sonrada görülebilir. Devamlı ağrı ve topallık yarattığı için büyük önem taşımaktadır.
Kırığın tespit edilmesi (immobilizasyon); Kırık çevresindeki hematom ve fibrinli kitlenin, kırık uçlarının hareketleri ile zedelenmesi, eksternal kallus köprüsünün oluşumunu olumsuz şekilde etkiler. Bu nedenle kırık operasyonundan sonra iyi bir red işlemi ile iyileşme oluncaya kadar tespit edilmesini gerektirir.
Patolojik nedenler; Malign hastalıklarda direnci bozulan kemiklerdeki kırıklar iyileşmez. Diğer metabolik hastalıklar da iyileşmeyi geciktiren faktörlerdir. Radyasyondan sonra kırılan yerde doku nekrozu, tromboz ve ilikte fibrozis olduğundan, vaskülarizasyon güçleşir ve ossöz kallus ile birleşme olanaksızdır. Osteomyelitis, olgularında da kırık iyileşmesi büyük sorun yaratır.
Enfeksiyon; Kırık bölgesinin enfeksiyonunda fibröz doku gelişimi olacağından, revaskülarizasyon ve hücre farklılaşması zor olur ve dolayısıyla kırık çok güç iyileşir (1).
2.13.2. Genel nedenler
1-Yaş: Genç hayvanlarda kırıklar daha çabuk iyileşir. Yaşlı olan hayvanların kırıkları çok daha dikkatli bir kontrol ve sağaltım gerektirir.
2-Mineral maddeler ve vitaminler: A,B,C ve D  vitaminleri ile kalsiyum kırık iyileşmesini olumlu yönde etkiler. Ancak A ve D vitaminleinin fazlası tehlikelidir.
3-Hormonlar ve Enzimler: Gelişme hormonunun kırık iyileşmesine olumlu etkisi saptanmıştır. Anabolizan hormomlar proteine bağlı kalsiyumun artışına neden olur. Troid hormonu ve insülin de yaralıdır. Fakat, cortikosteroid’ler mezenşimal hücrelerden osteoblastlar gelişimini yavaşlatarak ve kemik yatağı gelişimine engel olarak, kırık iyileşmesini olumsuz yönde etkiler. Diabet ve kastrasyon kırık iyileşmesini yavaşlatır.
4-Elektrik akımı: Kırık bölgesine elektrik akımı vermekle iyileşmenin hızlandığına ilişkin oldukça eski görüşler vardır.Direk elektrik akımları, kemiklerde osteogenesisi başlatma ve arttırmada etkin rol oynadığını, pek çok araştırıcı belirgin şekilde göstermişlerdir (1).
5-Kırık üzerine yerel sistresler ve egzersizler: Kırık yerinde egzersiz ve iyi tespit edilmiş kırık kemiklere yük bindirilmesi, kemik şekillenmesini arttıracağı yönündeki görüşler, yine son yıllarda savunulan teoriler arasındadır (1).
6-Diğer faktörler: Tüberküloz, bazı kronik enfeksiyöz hastalıklarda görülen anemi, raşitizma kemikleşmeyi yavaşlatır. Işın tedavisi ve antikuagulantların kullanılması da kırık iyileşmesini olumsuz yönde etkilemektedir (50).

2.14. Prognoz

Femur kırıklarının prognozu genellikle iyidir; fakat supracondülar kırıkları farklı bir kategoriye koymayı gerektirir. Genu eklemine çok yakın olması sağaltımı bir hayli güçleştirir. Anterior-posterior ve latero-medial alınan radyografiler sonucunda epifyzier dekolman veya kırık uçların yerdeğiştirmesi önemli sayılacak derecede ise en kısa zamanda sağaltıma geçilmelidir. Çünkü femur’un distali kanla beslenme yönünden en zengin olan bölgedir. O nedenle gecikmiş olgularda kırık bölgesinde oluşacak fibröz üremeler ve çevre dokulara yapışmalar, operatif red işlemini oldukça güçleştirir. Kısa zamanda uygun bir sağaltım yapılamaz ise deformasyon ve ankilozlarla sonuçlanabilir (1, 22 ,29, 50, 51).
Suprakondülar kırıkların femur’un anatomik duruşuna uygun olmayan şekilde kaynaması, bacakta önemli deformasyonların oluşmasına neden olur. Örneğin fragmentler ideal şekilde repozisyona kavuşturulmazsa bacağın arka angulasyonu (genurecurvatum), kılıç bacaklılık (genuvarum) veya “O” bacaklılık (genuvalgum) gibi şekil bozukluklarından birinin şekillenebileceği unutulmamalıdır.

2.15. Suprakondüler Kırıkların Sağaltım Yöntemleri

Femur’un suprakondülar kırıkların sağaltım girişiminde, zaman yitirmemenin önemi büyüktür. Gecikmiş olgularda kapalı redüksiyon tamamen imkansız olduğu gibi, açık red işleminde el becerisine bağlı güçlüklerin yaratacağı durum unutulmamalıdır. Ayrıca femur’un distalinin kaudal yöne eğriliği ve kondüluslarla son bulması, genu eklemini oluşturan anatomik oluşumların konumları, suprakondülar kırıkların operatif sağaltımının dikkat ve sabırla gerçekleştirilmesini gerektirmektedir (1, 51). Günümüzde femur kırklarının sağaltımında uygulanan Thomas splint, Becker ve Eksternal Fikzasyon yöntemleri kırık bölgesinin açılarak osteosentez uygulandığı için operatif tedavi başlığı altında incelenmektedir (1).

2.15.1. Konservatif sağaltım
Kırık uçlarının yer değiştirmelerine bağlı bulunmaması veya ayrılmanın çok az olması, yeni oluşmuş kırık olgularında, genel anestezi altına alınan hayvanın ilgili bacağı alçılı veya PVC destekli bandaja alınmak sureti ile klasik konservatif sağaltım şekli uygulanabilir (1).
2.15.1.1. Splint ile sağaltım
Genel anestezi uygulandıktan sonra, distal kırık ucun kapalı red edilmesi sağlanır. Thomas splint ile femur’un hareketsizliği elde edilebilir. Bazı olgularda distal kırık ucun kondüluslardan yatay olarak geçirilen bir çivinin, traksiyon aletine (üzengi) bağlanması ile gerekli çekmeyi sağlayacak şekilde Thomas splint‘e tesbiti yapılır (1).
2.15.1.2. Becker yöntemi ile sağaltım
Femurun proksimal kırık parçası ile tibia’nın proksimaline dışarıdan ikişer adet Becker çivisi yerleştirilir. Bu çiviler arasına “plastik splint” de denilen Technomit yerlaştirilir. Bu madde sertleşerek eksternal fikzatör görevi yaparak, bölgenin ve genu ekleminin hareketsizliğini sağlar (1).
2.15.1.3. Eksternal Fikzasyon
Üst kırık uç ile tibia’nın proksimal bölgesine birbirine yaklaşarak açı oluşturan ikişer çivi uygulanır. Bu çivilerin dışta kalan uçları bir tespit çubuğuna vidalarla bağlanarak, köprülenme oluşturur. Hayvanın bunu çıkarmak için teşebbüs etmesine engel olucu önlemler alınmalıdır (1). Kedi ve köpeklerde akrilik external fizatörler kullanılarak yapılan çalışmada bunların biyomekanik değerlendirilmesi yapılmıştır (33). 
Langley et all. (1996) 15 kedi femur’unda, eksternal fikzatörlerle yaptıkları çalışmada iyileşme süresinin 8 haftada şekillendiğini belirtmişlerdir.
2.15.2. Ortopedik operasyon yöntemleri ile sağaltım
Suprakondüler kırıkların sağaltımında en önemli sonuçlar, açık redüksiyondan sonra uygulanan ortopedik operasyon yöntemleri ile alınmaktadır (22, 29, 51).
Kırık tedavisinin esas amacı, etkilenmiş olan bacağı normal fonksiyonu ve normal kemik dizilimiyle iyileşmiş kırık elde etmektir. Bu amaç için sağaltımda vidalar, serklaj ve plaka uygulamalarından yaralanılır (26).
Femur’un suprakondüler bölgesindeki kırıklarında intramedüller pinlerin bazen başarısız şekilde kullanıldığı durumların ortaya çıktığı bildirilmektedir. Plakaların suprakondüler femur kırıklarında başarılı bir şekilde kullanılabileceği ancak her tekniğin kendi sınırları ve değerleri içersinde intramedüller çivileme, rush yöntemi, çivileme, çapraz çivileme, vidalama dıştan sabitleme, plaka yöntemleri vb. girişimlerinde yapılabileceği belirtilmektedir (22,32, 35,46,50,51).
Operatif sağaltım için hayvan genel anestezi altına alınır. Preoperatif hazırlıklar tamamlandıktan sonra lateral, medial veya anterior yönlerden biri tercih edilerek, deri ensizyonu gerçekleştirilir. Genu ekleminde yeralan tendo ve ligament gibi anatomik oluşumları mümkün olduğu kadar zedelememeğe veya sonradan dikerek eski situslarına kavuşturulacak şekilde ekarte edilip kırık bölgesine ulaşılır. Bu aşamadan sonra belirtilen yöntemlerden kırık durumuna en uygun olanı seçilerek uygulanır (1).
Aslanbey ve Bilgili, ortopedik sağaltımda uyulması gereken bazı prensipleri şöyle sıralamışlardır. 
1-Atravmatik redüksiyon; Suprakondüler kırıkların bazılarında epifiziel bölge etkilenebilir. Bu nedenle epifiz plağa hasar vermemek için kaba red işleminden kaçınılmalıdır. Bu prensip cerrahi müdahale sırasında yapılan açık red işlemi içinde geçerlidir.
2-Red işleminin zamanı ve red işlemin pozisyonunun kabul edilebilirliği; Epifiziel bölge kırıklarında travma ile sağaltım arası geçen zaman çok önemlidir ve en kısa zamanda sağaltılmalıdır. Kırık şekillenmesinin 5. gününden sonra iyileşme dokusu oluşacağından bu durum sağaltımı zorlaştırmakta ve zaman geçtikçe redüksiyon güçleşmektedir. Bazı kırıklarda aradan 10 gün geçtikten sonra redüksiyon çok zordur ve epifiz plağa zarar vermeden yapılması mümkün değildir. Böyle olgularda açık veya kapalı redüksiyon yapmaktansa red işlemi olmayan pozisyonu olduğu gibi kabullenmek daha akıllıcadır.
3-Fikzasyon metodu; Seçilen fikzasyon metodu kemiğin uzunlamasına büyümesine engel olmamalı, angulasyonu, rotasyonu önemli, iyileşme peryodunca ekstremiteye yük verme ve kullanmayı sağlamalı, seçilen implant kolay uygulanmalı ve gerekirse uzaklaştırılmalı, iyi tolere edilip komplikasyonlara yol açmamalıdır. 
4-Tespit; Genel kural olarak başarılı bir kırık tedavisi için gerekli olan şey yeterli bir tespit işlemi ve bunun iyileşme süresi boyunca korunmasıdır. Diafizer kırıklarda primer kemik iyileşmesinden küçük oranlarda taviz verilirken, epifizer bölge kırıklarının sağaltımlarında primer kemik iyileşmesine ulaşılması, eklem ve ekstremite fonksiyonu açısından son derece önemlidir. Tam tespit, iyileşme için gereklidir. Torsiyon ve rotasyon hareketleri iyileşmeyi engelleyerek, kallustaki fibroblastik ağların yırtılmasına ve sonuçta nonunion ile sonuçlanmasına yol açmaktadır. 
Eklem çevresinin bütün kırıklarında konservatif veya cerrahi girişimlerin hangisi uygulanırsa uygulansın iyi bir fonksiyonel sonuç ancak eklem hareketlerine ne kadar erken başlanırsa ve enerjik bir rehabilitasyon yapılırsa elde edilebilir.
5-Fikzasyon sistemlerinin uzaklaştırılması; İmplantlar, stabilite ve kemik fonksiyonu için artık gerekli olmadığı taktirde uzaklaştırılmalıdır.
6-Hayvan sahiplerine bilgi; Kırığın prognozu hakkında hayvan sahiplerini endişeye sürüklemeyen, fakat uzun takibinde önemli ve gerekli olduğu vurgulanarak bilgiler verilmelidir.
7-Takip; Takip süresinin uzunluğu kesin olmamakla birlikte, minimum bir yıl olmalıdır. Sağaltım sırasında olgular, ikişer hafta arayla klinik ve radyografik kontrollere tabi tutulmalıdır.
2.15.2.1. Rush yöntemi
Kırılan femur’un büyüklüğü ile kırık uçlarının pozisyonlarına uygun çap ve uzunlukta Rush çivileri, distal kırık uçların lateral ve medial kondüluslarının en derin yerlerinden, önceden matkapla açılan kılavuz deliklerden sokularak uçları kırık yüzünde belirinceye kadar itilir. Sonra proksimal kırık ucun içine kaydırılır. Bu yöntemde kırık uçların, kas kasılmaları ve statik karşı koyma sonucu, kırık bölgesinin açılanmaya uğramaması için rush çivilerinin yaylanma derecesi ve iç yüzden kortekse dokunma noktaları dikkatle seçilip, bölgede çivilerin yaratacağı dinamizm ile kas kasılmaları arasında bir dengenin oluşması sağlanmalıdır (1).
2.15.2.2. Armstead-Lumb yöntemi 
Tibia üzerinden kavranarak kaldırılan bacak, genu ekleminin medialine doğru bükülür. Böylece distal epifiz yukarı ve derideki ensizyon açıklığına doğru bükülerek gerilir. Bu maniplasyon sırasında patella, trochlea patellaris’ten mediale kayar. Eklem kapsulası ensizyonla açılır. Fossa interkondülaris üzerinde matkapla açılan delikten bir Steinman çivisi yukarıya doğru sokulur, proksimal kırık uç düzeltilerek red işlemi gerçekleştirilir. Çivi proksimal kırık ucun medüller kanalın kaudal yüzüne yaslandırılarak, trokanter major üstünde deriden dışarı çıkarılır. Uygulanan çivinin düz olan alt ucu eklem yüzü hizasına getirilecek şekilde, çivinin yukarı ucuna takılan matkap ile çekilme işlemi yapılır. Çivinin üst tarafta kalan ucu trokanter major’a yakın olarak kesilir (1,49).
Bu yöntemde femur’un yapısı nedeniyle, kırık uçları tam karşı karşıya gelme, lateral radyografide distal ucun biraz öne doğru kaydığı gözlenir (51).
2.15.2.3. Vidalama yöntemi
Kırık bölgesinin proksimalinde, dorso-lateral tarafta femur’un substantia corticalis’i, kırık aralığına eğri olarak delinir. Buradan sokulan kemik vidası medio-ventral yönde kırık aralığında görülünceye kadar ilerletilir. Kırık uçlar karşı karşıya getirildikten sonra vida epifizier yüzden distal kırık ucun içine ve bunun medial kondilüsüne ilerletilerek yerleştirilir.
2.15.2.4. Pettit-Wheat yöntemi
Kırık bölgesine girilip, kırık uçlar gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra trochlea patellaris’ten üst kırık ucun ekseni yönünde paslanmaz çelik çivi, kırık hattını geçinceye kadar sokulur, çivinin küt olan alt ucu eklem yüzü hizasına gelinceye kadar kemik içinde ilerlemesi sağlanır.
2.15.2.5. Perrot yöntemi
Pettit-Wheat yöntemiyle uygulanan çivinin, kondülus fibularis’den eğri olarak çakılan ikinci bir çivi tarafından desteklenmesidir. Bu yöntemde çivilerin alt uçları deri dışında  bırakılır.
2.15.2.6. Küntscher yöntemi
Bir Kirscher veya Küntscher çivisi, proksimal kırık ucun içine, trokanter majordan ve deriden çıkıncaya kadar sokularak ilerletilir. Kırık uçların red işlemi gerçekleşince, çivi ve retrograd çivileme yöntemi ile distal kırık ucun içersime uygulanır. 
2.15.2.7. Agraf uygulama
Red işlemi sağlandıktan sonra, kırık bölgesinin lateral ve medial tarafından SCHEDE’nin agrafları kırık hattını köprülendirerek çakılmak sureti ile tespit sağlanır.
2.15.2.8. Plak uygulama
Red işlemi sağlandıktan sonra, üç delikli bir SHERMAN plağı lateral yüzden, bir vida kondülüse ve iki vida da proksimal kırık ucun diafiz bölgesine yerleştirilerek tespit edilir.
Lewis, D.D. ve arkadaşları reconstruction plaklarının uygulama amaçlarını;  
1-Hayvanın düzensiz femoral yapıya sahip olması,
2-Kırıkta bir derece kemik kaybının olması,
3-Kırığın daha önceden başarısız şekilde tedavi edilmiş olması, şeklinde sıralamışlardır (32). 
2.15.2.9. Çapraz vidalama yöntemi
Oblik suprakondüler kırıklarda, redüksiyon gerçekleştirildikten sonra latero-lateral yönde, birbirine çapraz iki vida yerleştirilerek tespit gerçekleştirilir (1).
2.15.2.10. Garbutt yöntemi
Vitallum’dan yapılmış bir vida, distal kırık ucun substantia spongiosa’sına yerleştirildikten sonra, vidanın üst ucu proksimal kırık uc içine sokulur (1).
2.15.2.11.  Jonas yöntemi
Proksimal kırık ucun medüller kanalı içine, içindeki özel kilitleme mekanizması ile tutturulan bir S-2 splinti’nin borusu sokulup, red işleminden sonra kilit açılarak boru içindeki yaylı çivinin alt kırık uca saplanarak girmesi ile tespiti sağlanır (1).
Keneth R.Sinibaldi ve arkadaşları, 1 kedi ve 10 köpek de kırık kemik olgusunda Jonas’ın intramedullar splint yöntemini uygulamışlar. Bunlardan 6 hastada osteomiyelitis, 5 hastada da tümör gelişmiş. Yapılan çalışmada, bu tümörel yapıların Jonas’ın splint’inden kaynaklandığı tahmin edilmiştir. Hastaların lezyonlu bölgelerinden kesitler alınmış ve splint’lerde aşınma ile paslanma tespit edilmiş. Bu nedenle splintler AISI tip 304 olarak isimlendirilen paslanmaz çelikle kaplanmıştır (42).
2.15.2.12. Çapraz çivileme
Kırık bölgesine ulaşıldıktan sonra, proksimal kırık uca, kırık yüzünden ve korteksi delip geçecek şeklinde çapraz olarak iki Steinman veya Kirschner çivileri çakılır. Redüksiyondan sonra, retrograt teknikle distal fragment içine çiviler çakılarak fikzasyon sağlanır. Proksimal kırık uçtaki korteks dışında kalan çivi uçları, kallus oluşumundan sonra rahatça tutulup çıkartabilmek için 2cm kadar korteks dışında bırakılır (51).
2.15.2.13. İnterlooking intramedullar pin metodu
On mm aralıklı, 4-6 mm çaplı ve 6-14 cm uzunlukta vida delikli pinler, kullanılır. Pinler intramedullar fikzasyon metodunda olduğu gibi kırılan kemiğin alt ucundan kemik iliği boşluğu içersine yerleştirilir. Daha sonra bir matkap ile distalden ve proksimalden vidalarla tespit edilir (21). 
Yukarıda açıklanan yöntemlerden özellikle Rush, Armstead-Lumb, Pettit-Wheat ve Küntscher yöntemleri özellikle klinik uygulamalar içinde daha fazla ilgi görmekte ve olumlu sonuçlar alınmaktadır.
2.15.2.14. Multiple intramedullar pin metodu (MİMP)
Bu yöntemde pinler intramedullar kanal içersinde sırayla dizilerek uygulanır. Bu işlemin değişik şekilleri vardır, bunu uygulayacak cerrah kırığın durumuna göre seçer. İnternal destek olarak görev alan tek bir intramedullar pin aksiyal yönde yerleşir. Kemiğin sonuna kadar gömülür ve kırığın yanındaki korteksin iç yüzeyi ile temas halindedir. Rotasyonun engellenmesi için destekleyici fikzasyon, yarım kirshner aparatı, serklaj yada ilave intramedullar pin ile sağlanır. 
İntramedullar pinler çok olarak kullanılması, frakturdeki medullar kanalı doldurması daha iyi sonuçlar verir (27). 

2.15.2.15. Dinamik intramedullar Kross pin tekniği (DİP)
Daha çok suprakondylar ve distal fiziel kırıklarda uygulanan bir yöntemdir. Hastaya distal femur kısmı ile artikulasyo genu’nun lateralinden yaklaşılarak müdahale yapılır. Pin öncelikle eklem kıkırdağına dik olarak sonra proksimale doğru yönlendirilerek kemik içersine yerleştirilir (47). 
2.15.2.16. Schanz vidası
Steinman pinlerin olumsuz etkilerini azaltmak ve daha olumlu sonuçlar almak amacıyla yapılan çalışmalar sonucunda ucu vidalı pinler üretilmiştir. Bu pinler eksternal fikzatör apereyinin kırık bulunan kemiğe tutturulmasında kullanılmaktadır. 
2.15.2.17. Modifiye intramedullar pin tekniği (MİP)
Kırık bölgesine lateral parapatellar artrotomi ile ulaşılır. Küçük boyuttaki steinman pini proksimal fragment içersine yaklaşık 3cm girecek şekilde yuva açılır. Açılan bu yuva merkezden başlar, kavum medullare ‘nin korteksi içine doğru dikkatlice yönlendirilir. Daha sonra pin distal fragmentin içine doğru gönderilir.Başlama noktası daralmanın merkezi olmalıdır. Eklem kıkırdağı ve kırığın arasından ilerleyerek ligamentum cruseatum’un yakınındaki fossa interkondylaris’ten çıkmalıdır.    
Bunun yanısıra insanlarda yapılan bir çalışmada intertrohanterik femur kırıklarında gamma pini denilen özel pin ile fizasyon sağlanmıştır (25). Bir köpekte ise çift kanca pini ile subtrohanterik femur kırığı fikze edilmiştir (31). Ayrıca 25 köpekte yapılan bir çalışmada ise tam kortikal allograf  yöntemiyle femur kırıklarının iyileşmesi değerlendirilmiştir (41).  
Küçüker yöntemi; Yukarıda açıklanan yöntemlerin hepsi metal ortopedik materyallerle (çivi, vida, plak, agraf vb.) gerçekleştirilmektedir. Ülkemizde ilk kez Küçüker (1973), 32 kedi ve 20 köpek olmak üzere toplam 52 evcil karnivor üzerinde deneysel ve klinik olgularda suprakondylar kırıkları, organik çiviler kullanarak, %70 başarılı sonuçla sağaltımı başarmıştır. Ortopedik metal bulunmayan koşullarda femur’un suprakondüler kırıklarının sığırların femur ve tibia’larından hazırlanan organik çivilerle de sağaltılabileceği, bu araştırma ile açıklık kazanmıştır.
Küçüker bu çalışmasında iki yöntem kullanmıştır. Bunlardan birincisi; Armstead-Lumb yönteminin kemik çiviye göre değiştirilmiş şekli olup, kemik çivi ligamentum patellae’nin ortasından geçirilip repozisyon halindeki fragmentleri geçerek tespit işlemleri gerçekleştirilir ve çakılan organik çivinin ucu dışarıda bırakılır. Kırık bölgesinde fibröz kallus  oluşunca organik çivi çekilip çıkarılır (geçici uygulama). İkinci uygulamada ise Pettit-Wheat yönteminin benzeri olup çakılan organik çivi çıkarılmaz (devamlı uygulama). Bu son uygulama, raşidik ve genç yaştaki kedilerin suprakondylar kırıklarında,kliniklerimizde hala başarı ile gerçekleştirilmektedir (29).
Dallman ve arkadaşları ötenazi uygulanan köpeklerde kırık oluşturma, fikzasyon ve torsional test üzerinde çalışmalarda bulunmuşlardır. Olgularını 6 grup altında toplamışlar, 1.gruba plaka ve vidalar, 2. gruba tek bir intramedüller çivi, 3. gruba çift intramedullar çivi, 4. gruba oluşturulan trokanterik kırıklara retrograd çift intramedullar çivi, 5. gruba rush pin, 6. gruba da intramedullar boşluğu dolduracak sayıda intramedullar pinleri uygulamışlardır. Her grubu torsiyon test makinasinde test etmişlerdir. Multiple tek veya ikili çivileme tekniklerinden rotasyonel kuvvetler bakımından 1,8-3 kere etkili olarak bulunmuştur. Çift çivileme tekniği ile çift rush pin uygulamaları arasında biomekanik olarak belirgin bir fark gözlenmemiştir (9).

3. MATERYAL VE METOD

Çalışmada 2’si erkek, 7’i dişi olmak üzere değişik yaşlarda ve ağırlıklarda olan 9 adet kedi kullanıldı. Bunlardan 1 erkek ve 1 dişi olmak üzere 2’sini Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniğine 1999-2001 yılları arasında sağaltım için gelen olgular, diğerlerini ise deneysel amaçlı kullanılan kediler oluşturdu. Bölgemizde kedi temininde çok zorlanıldığı için deneysel olarak kullandığımız kediler sokaktan temin edilmiştir. Bu nedenle hayvanların yaş ve kilolarından ziyade sağlıklı olmaları kriter olarak alınmıştır.
Günümüze kadar kırıkların sağaltımıyla ilgili olarak Temizer, Küçüker, Yücel ve Güzel tarafından sığır kemiklerinden elde edilen kemik çivilerle çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada öncekiler kontrol grubu olarak düşünülmüştür. Kliniklerimizde fiziki olanaksızlıkla, çalışmanın mali olarak desteklenen  proje olmaması  deney grubunun hazırlanamamasında ayrı etken olmuştur.
Çalışmada kondülar femur kırıklarının sağaltımında fikzasyon materyali olarak deve’nin uzun kemiklerinden (tibia, femur) elde edilen kemik çiviler (pin) kullanıldı. Bu kemikler Fakültemiz Anatomi Anabilim Dalından temin edilmiştir. Öncelikle kemiklerin her iki ucu kesildi, daha sonra kemiğin uzun ekseni boyunca testre ile kesitler alındı. Torna makinasında belli bir kalınlığa kadar (5 mm Ø) inceltildi. Bu çivilerden değişik uzunluklarda ve çaplarda bileme taşında çok miktarda hazırlandı. Operasyonda uygun çaplı çivi uygulandı (Resim 1.). 
Operasyonlarda rutin küçük hayvan ortopedi seti kullanıldı.
Anestezi için, olgulara 10 dakika önceden subkutan olarak 0,0045mg/kg Atropin sülfat (Atropin) verilmesini takiben 5mg/kg Xylazine (Alfazyne) ve 35mg/kg Ketamin (Alfamin) kombinasyonu intramuskular uygulanmıştır. 
Klinik ve deneysel olguların operasyondan önce latero-lateral ve anterio-posterior radyografileri alındı. Hayvanlar operasyona hazırlandı.
Anesteziye alınan hayvanların operasyon bölgesi tıraş edildi. Girişim yapılacak bacak üstte olmak üzere operasyon masasına  yan yatırıldı. Hayvan masaya tespit edildi. Bölgenin sınırlandırılması, asepsi ve antisepsisi sağlandı (Resim 3.).
Tüm olgularda femur’un diafizinden distal epifizine doğru bir ensizyon hattı oluşuruldu. Muskulus kuadriseps ile m. bisepsfemoris arasından femura ulaşıldı. Kas tabakaları femur’un distal bölgesine ulaşıldı (Resim 4.). Kemik testeresi yardımıyla femur suprakondülar bölgeye en yakın ve en uygun yerden kesildi (Resim 5.). Böylece deneysel çalışmalar klinik olgulara benzetildi. Ardından iki yönlü radyografileri alındı. Dijital kumpas ile kemik medullası ölçülüp buna en uygun 3/4 (pin çapı/femur medulla çapı) oranında kemik çiviler seçilerek %5’lik asit borik ile 15 dakika kaynatılarak steril hale getirildi. 
Genu eklemine patallanın orta ligamnetinin lateralinden girildi; patella femur’un trohleasından mediale doğru çekildi. 
İnterkondüler bölgede ligamentum krusita anteriorun hemen üzerinden kemik çivinin kalınlığından biraz ince dril (Resim 2.) ile açılan delikten ucu sivri olan kısmından kemik çivi sokuldu (Resim 6.). Çivinin ucu distal kırık ucun kırık yüzünde görüldüğünde kırık uçları tam olarak karşı karşıya getirildi. Çivi kemik korteksin proksimaline dayanıncaya kadar itilerek, distalde art. genu hizasında kesileceği yere işaret konulduktan sonra geri çekildi. Kemik çivi işaretli yerden kesildikten sonra aynı hareketlerle tekrar edilerek fikzasyon gerçekleştirildi.
Fikzasyon işlemi, iki önemli aşama göz önünde tutularak gerçekleştirildi. Bunlardan birincisi; mümkün olan en doğru anatomik redüksiyon ve ikincisi; kırık iyileşme süresince kırık parçaların rijid internal fikzasyonu sağlanarak bu durum kaynama süresince korunmaya  çalışıldı (8, 17).
Fikzasyondan sonra ensizyon hattının kapatılmasına geçildi. Öncelikle eklem kapsülünden (000 USP) başlanarak kasların fasiaları Katgüt (00 USP) ile 3-4 basit ayrı dikişlerle, deri ise İpek iplikle (00 USP) yine basit ayrı dikişlerle kapatıldı. Dikişler arasından Kristal penisilin  (500.000 İÜ) lokal olarak uygulandı, ensizyon bölgesine Batticon sürülerek bölgeye pansuman uygulandı.
Operasyon sonu hasta, PVC destekli bandaja alındı (Resim 7.) ve intramusküler olarak da Pronopen (400.000 İÜ) verildi. Hasta beş gün antibiyotik kontrolünde tutuldu.
	Önceki çalışmalarda histolojik ve kimyasal farklılıklar belirtilmeği için çalışmamızda bu farklılıklar irdelenmemiştir. Ayrıca çalışmada sadece operasyondan sonra hayvanların fonksiyonel iyileşmeleri temel alındı. 

4. BULGULAR

4.1. Klinik Bulgular

I. Olgu: Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniğine sağaltım amacıyla getirilen 4 aylık, 1200 gr. ağırlığındaki erkek kedinin sol femur’unda suprakondilar kırık saptandı. Metot bölümünde belirtildiği gibi bölgenin hazırlığı yapıldı. Hayvan operasyon alındı. Bölge açıldı. Kırık uçta kemik medullası 4,60 mm olarak ölçüldü. Bu medullaya 3,30 mm çapında kemik çivi, dril ile açılan delikten yerleştirildi. Operasyondan sonra bölgeye PVC destekli bandaj uygulandı. 5 Gün antibiyotik önerildi (Şekil:1-2). 
15 Gün sonra hayvan kontrole getirildiğinde bandajını çıkardığı, yapılan radyografik kontrolde kemik çivinin kırıldığı görüldü (Şekil: 3-4).
II. Olgu: Deneysel çalışma amacıyla operasyona alınan yaklaşık 3,5 aylık 1100 gr. ağırlığında dişi kedinin, femur medullasının 4,80 mm çaplı olduğu ölçüldü ve buna 3,50 mm çapındaki kemik çivi,  interkondülar aralıktan dril ile açılan delikten sokularak fikzasyon sağlandı (Şekil: 5-6).  
Postoperatif olarak alınan radyografiden sonra materyal ve metod bölümünde anlatıldığı gibi bölge kapatılarak destekli bandaja alındı (Şekil 7-8). Bandaj 10.gün açıldı, bir hafta daha bandaja devam edildi ve klinik iyileşme gözlendi (Şekil:32-33-34).
III. Olgu: Kliniğimize sol femur’da kırık şikayeti ile gelen 10 aylık 1900 gr. ağırlığındaki dişi kedinin, latero-lateral ve anterio-posterio radyografisi sonucunda diyafiz bölgesinin distalinde kırık saptandı. Femur’un kompak (korteks) kısımları karton gibi ince idi. Raşitizmanın klinik görünümüne benziyordu. 4,60 mm kesitindeki femur medullasına interkondüler yaklaşımla 3,50 mm çapında kemik çivi uygulandı. Postoperatif kontrollerde kemik çivinin kırıldığı görüldü (Şekil: 9-10-11-12-27-28).
IV. Olgu: Bu olgumuz deneyseldir.  3 Yaşlı 3400 gr. ağırlığında dişi bir kedidir. Sağ femur bölgesi açıldı. Kemik testeresi ile femur kesildi. Medullası 4,50 mm olarak ölçüldü. Bu medullaya interkondüler aralıktan 3,10 mm çapında kemik çivi uygulandı. Ters işlemlerle operasyon bölgesi kapatıldı. Bacak destekli bandaja alındı. Belirli aralıklarla kontrol filimleri çekildi. İyileşme gözlendi (Şekil:31).
 V. Olgu: Deneysel olan bu olgu 7 aylık 1700 gr. ağırlığında dişi bir kedidir. Operasyon kedinin sağ femur’unda gerçekleştirildi. Açığa çıkarılan femur kemik testeresi ile kesildi. Medulla çapı 4,80 mm olan femura interkondilar aralıktan 3,50 mm kalınlığında kemik çivi yerleştirildi. Operasyon bölgesi ters işlemlerle kapatıldı. Kontrol filmi alındı (Şekil:13-14-15-16). PVC destekli bandaj uygulandı. Postoperasyonda 15. günün sonunda alınan kontrol filminde femurda teleskopik kırık saptandı (Sekil: 25-26). 
VI. Olgu: Bu olgu da deneyseldir. 6 aylık, 2400 gr. ağırlığında dişi bir kedidir. Operasyon sağ femurda gerçekleştirildi. Femur medullasının çapı 4,80 mm olarak ölçüldü.  3,30 mm Çapında kemik çivi, medullaya yerleştirilerek fikzasyon sağlandı. Açılan bölge kapatıldıktan sonra kontrol amaçlı radyografileri alındı. Olguya PVC destekli bandaj uygulandı. Bu olgudan başarılı sonuç alındı (Şekil:17-18-19-20).
VII. Olgu: Deneme amaçlı bu olgumuz 12 aylık 3200 gr. ağırlığındadır. Bölge açıldıktan sonra distal femur bölgesi tel testere ile kesildi. İnterkondiler bölgeden  3,50 mm kalınlığında kemik çivi uygulanarak fikzasyon sağlandı. Kontrol amaçlı radyografileri alındı. Hastaya PVC destekli bandaj uygulandı. Dikişler onuncu gün alındı. Olguda sonuç başarılı oldu (Şekil:21-22-23-24).
VIII. Olgu: 12 aylık, 2700 gr. ağırlığındaki erkek kedinin, sol femur’unda operasyon yapıldı. Femur en uygun bölgesinden kemik testeresi ile kesildi. 4,50 mm çapındaki medullaya 3,50 mm çapında kemik çivi uygulandı. Kemik çivinin fazla kısmı femur eklem yüzeyi seviyesinde kesildi. Hafifçe itildi. Ters işlemlerle eklem, yara, deri kapatıldı. Kontrol filminden sonra bacak destekli bandaja alındı. Bu olgumuzda da kemik çivi kırıldı. İyileşme olmadı (Şekil:29-30).
IX. Olgu: Olgumuz 8 aylık 1900 gr. ağırlığındadır. Dişi kedinin sağ femur’unda operasyon yürütüldü. 4,60 mm çapındaki medullaya 3,60 mm çapında kemik çivi uygulandı. Kas ve deri basit dikişlerle kapatıldı. Destekli bandaj uygulandı. Fonksiyonel iyileşme görüldü.
4.2. Radyolojik Bulgular

Tüm olguların kırık görünümlerinin radyografileri alındı. Operasyon sonu kontrol filimleri çekildi.
Operasyon sonrası radyolojik kontroller, her iki haftada bir yapıldı. Alınan radyografiler sonuçları; I., III. ve VIII. Olgularda kemik çivilerin kırık hattı sınırından kırıldığı gözlendi. Bu kırıkların; destekli bandaj döneminde hastaların bandajlarını çıkarması, tekrarlanan bandaj uygulamaları ve buna bağlı stres ile aşırı çabalama hareketlerinden şekillediği düşünüldü. 
Beş nolu olgumuz da operasyondan sonra devamlı olarak destekli bandajını çıkardı. Bir çok kez bandaj yenilendi. Ancak bu olgumuzda pin değil femur tekrar ilk kırık yerinden teleskopik şekilde kırıldı. 
II., IV., VII. ve IX. olgularımızın operasyon sonrası kontrollerinde suprakondüler femur kırıklarında, interkondüler aralıktan uygulanan kemik çivilerden başarılı sonuçlar alındığı görüldü. İyileşme gözlenen II. Olgumuzda postoperatif 4. konrol radyografisinde kırık hattının kapanmadığı, intramedullar  kemik pinin bütünlüğünü koruduğu ve kırık uçlarda düzensiz bir prekallus oluşumu gözlendi (Şekil:32). Sonraki postoperatif 8. kontrol radyografisinde tam bir kallusun oluştuğu, kemik pinin rezorbe olmaya başladığı ve kırık hattının tamamen kapandığı izlendi (Şekil: 34). Daha sonraki postoperatif 12. kontrol radyografisinde uygulanan kemik pinin iyice rezorbe olduğu, medullanın belirginleştiği ve konsolidasyonun tam olarak şekillendiği gözlendi (Şekil: 33). 
Yapılan kontrollerde kemik çivinin 3. aydan sonra rezorbsiyonunun başladığı ve 6. aya kadar ise bütünlüğünün iyice bozulduğu, ancak tam olarak erimediği görüldü. Bu dönem içersinde kemikte şekillenmiş olan kallus, kırığın bulunduğu kemik korteksine doğru yapmış oldukları uzantılar, kaslar ve kemik arasında her iki yüzeye uygun olarak kemik yüzeyine doğru oval şekilde kemikleştikleri ve kırık hattını doldurdukları görüldü.         
	Olgularımız Tablo 1’de toplu olarak değerlendirilmiştir.

5. TARTIŞMA VE SONUÇ

Suprakondülar femur kırıklarının gelişme çağındaki hayvanlarda daha sık olarak şekillendiği ve bu olguların büyük çoğunluğunun  da raşitik hayvanlar olduğu saptanmıştır (1, 10, 22, 50, 51).  
Ülkemizde 1950’li yıllardan beri kemik pinler ile çalışmalar yapılmıştır (22, 29, 44). Bu çalışmalarda kullanılan çiviler, yaşlı sığırların uzun kemiklerinden (tibia, femur ve humerus) yapılmıştır. Bu çalışmalarda da olumlu sonuçlar alındığı belirtilmiştir. 
Suprakondülar femur kırıklarının fikzasyonu için pratiğe sokulmuş yada sokulmaya çalışılan bir çok yöntem vardır. Bu amaçla birçok metal veya emilebilir materyaller de kullanılmıştır (1, 51). Çalışmamızda, Ege bölgesinde yaşayan insanlar için folklorik özelliği bulunan ve spor amaçlı beslenen, günümüzde eskiye oranla işgücünden fazla yararlanılmayan develerin tibialarından elde edilen kemik çiviler kullanıldı.
Kırık olgularında, kullandığımız sığırlardan elde edilen kemik çivilerin, günümüzde sıklıkla kullanılan metal materyaller kadar dayanıklı olduğu söylenemez. Ancak yapılan çalışmalarda, kemik çivilerin belli ağırlık ve basınç karşısında bütünlüğünü koruduğu, bazı kırıklarda başarı ile uygulandığı önceki çalışmalarda belirtilmiştir (22, 29, 44). 
Metal materyaller kullanılarak sağaltılan kırıklarda, alt ve üst parçalar arasında rotasyon olgusu sık karşılaşılan komplikasyonu oluşturur. Ancak kendi çalışmamızdaki intramedullar kemik çivi uygulamalarında rotasyon olgusuna rastlanmamış olması dikkat çekicidir. Metal çivilerde yüzeyin düz ve kaygan olması kırık parçalar arasında rotasyon olasılığını arttırdığı söylenebilir. Kemik çivilerde  ise yüzeyin pürüzlü olması ve kısa sürede çivinin içerde şişmesi bu ihtimali ortadan kaldırıyor denebilir. Ayrıca kemik çivilerin yoğunlukları metal çivilerden hafif olması uygulandığı yerde yer çekimine bağlı olarak yer değiştirmeleri söz konusu olmamıştır. 
Metal pinler, uzun yıllar kemik içerisinde kalabileceği görüşü hakim olmakla birlikte, kırık hattının iyileşmesinden sonra materyalin alınması gerektiği öngörülmektedir (38, 50, 51). Bunun nedeni, metal pinlerin alınmadığı taktirde büyüme plağının bütünlüğünün bozulmasına neden olabilir. Sonuçta da büyüme plağında erken kapanmalar şekillenebilir ve buna bağlı olarak da bacakta kısalma izlenebilir (15,38,17). Dolayısıyla ile ikinci operasyonla implantın çıkarılma çabası hastayı strese sokmaktadır. Kemik çivilerde ise organizma tarafından iki yada üç ay içersinde rezorpsiyonun başlaması nedeniyle, bir yıl içersinde implanttan iz kalmaması avantaj teşkil etmektedir. Kırık olgularında metalik materyaller uygulandığında, epifiziel büyüme plağının büyümesinde düzensizlilik olmaması için postoperatif olarak korumaya ihtiyaç duyulmuştur. Bazı kırıkların, eklem boşluğu yolu ile yakınlaştırılmaya gereksinimi vardır. Bu nedenle ikinci operasyonda da  implantın yine eklem boşluğundan uzaklaştırılması gerekmektedir. Bu da hasta için olası bir risk olarak kabul edilmektedir.
Hara et all. (1994), tek operasyonla sonuç alınabilen Biodegradable Osteosentetik materyal olan PLLA (Poly- L-Lactide) vidaları ile çalışmışlar ve olumlu sonuçlar almışlardır. Çalışmamız da tek operasyon uygulamasını gerektiren kemik pinlerden yararlanılmıştır.    
Kemik çivilerin, hafif olmaları tavşan, kuş ve kedi gibi küçük yapılı hayvanlar başta olmak üzere ekstra bir ağırlık oluşturmayacağı için rahatlıkla uygulanabilir. 
Raşitik hayvanlar için de kalsiyum deposu görevi görerek kırık hattının hızlı şekilde iyileşmesini sağlar düşüncesindeyiz.
Kemik kırıklarında uygulanan plak uygulamaları eğilme ve bükülme olmadan stabilizasyon sağlamakla birlikte özellikle parçalı kırıklarda tercih edilen yöntemdir. Ancak suprakondylar femur kırıklarında, distal kısmın kısa olması stabilizasyonda sakıncalar yaratabilir (32). Kemik çivi uygulamaları, bu açıdan plak uygulamalarına avantaj teşkil etmektedir.  
Ünsaldı ve Güzel (1995) os ilium kırıklarında sığır tibiasından elde edilen kemik plaklar uygulamışlardır. Ancak kallus dokusunun uygulanan diğer materyallerinkinden daha geç şekillendiğini görmüşler, başka bir sorunla karşılaşmamışlardır. 
Olgularımızda kontrol amacı ile alınan radyografilerde ortalama olarak 2-2,5 ay sonra periosttan başlayan kallus oluşumunun şekillendiği görüldü. Olgularımızda tam iyileşme 3-3.5 aydan itibaren şekillendiği gözlendi. 
Yaptığımız çalışmalarımızdan sadece üç olgumuzda kemik çivinin kırıldığı görülmüştür. Kemik çivi kırıklarının nedeni; destekli bandaj döneminde hastaların bandajlarını çıkarması, tekrarlanan bandaj uygulamaları ve buna bağlı stres ile aşırı çabalama hareketlerinden kaynaklandığı düşünüldü. Operasyon sonrası kontrollerde bu aşırı çabalamaların önüne geçilebilirse çivi kırılmalarının oranı daha da düşebilir kanısındayız. Beş nolu olguda teleskopik kırığın nedeninin hem çivinin ince uygulanmasına hem de femurun diyafizinin kompak kısmının karton kalınlığında olması nedeniyle oluştuğunu düşünmekteyiz. 
Günümüzde ülkemizin birçok küçük yerleşim birimlerindeki veteriner polikliniklerinde 1-1,5 kg ağırlığındaki bir kedi için uygun plakların ve vidaların bulunabileceğini söylemek çok zordur. Özellikle   küçük yerleşim yerlerinde ısmarlansa bile temin edilip ulaşması için geçen zaman kırık olayının operasyon için endike olduğu zamanı aşmaktadır. Bu nedenle kemik çiviler bir alternatif olur şeklinde değil, olabilir mi düşüncesini taşımaktayız. Çalışma bu amaca yönelik olarak yapılmıştır.
Yapılan çalışmalar sonucunda; kedilerin suprakondüler femur kırıklarında, deve kemiğinden elde edilen kemik çivilerle yapılan osteosentezlerin etkin bir sağaltım yöntemi olmadığı, ancak bir alternatif olarak düşünülmesi gerektiği söylenebilir. Ancak ileriki çalışmalarda sığır ve deve kemiklerinden elde edilen çivilerin aynı koşullarda hazırlanması ve uygulanması yeni bir çalışma konusu oluşturacağı inancındayız. Zira farklı yerlerde, farklı kimselerin ve farklı şekillerde çivileri hazırlaması kemik çivi uygulamalarından elde edilecek standart verileri engelleyebilir düşüncemizi de belirtmek isteriz.

Tablo1. Kemik pin uygulanan olguların toplu görünümü.
Olgu no	Yaş      (ay)	Cinsiyet	Ağırlık (gr)	Kırığı oluşturan nedenler	Yapılan operatif sağaltım	Fonksiyonel iyileşme	
1	4	E	1200	Yüksekten düşme	Sol femur, interkondülar pin uygulaması	Operasyondan 2 hafta sonra pin kırıldı	
2	3,5	D	1100	Deneysel çalışma	Sağ femur, interkondülar pin uygulaması	Fonksiyonel iyileşme görüldü.	
3	10	D	1900	Travma	Sol femur, interkondülar pin uygulaması	Operasyondan 2 hafta sonra pin kırıldı	
4	36	D	3400	Deneysel çalışma	Sağ femur, interkondülar pin uygulaması	Fonksiyonel iyileşme görüldü.	
5
	7	D	1700	“	Sağ femur, interkondülar pin uygulaması	Teleskopik kırık şekillendi.	
6	6	D	2400	“	Sağ femur, interkondülar pin uygulaması	Fonksiyonel iyileşme görüldü.	
7	12	D	3200	“	Sol femur,   interkondülar pin uygulaması 	Fonksiyonel iyileşme görüldü.	
8	12	E	2700	“	Sol femur, interkondülar pin uygulaması	Operasyondan 2 hafta sonra pin kırıldı.	
9	8	D	1900	“	Sağ femur,   interkondülar pin uygulaması	Fonksiyonel iyileşme görüldü.