KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN KARİYER PLANLAMA VE KARİYER ENGELLERİ ÜZERİNDEKİ YORDAYICILIĞININ İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırma, spor bilimleri fakültelerinde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin kişilik özelliklerinin, kariyer planlama düzeyleri ve kariyer engellerine ilişkin algıları üzerindeki etkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinden seçilen yedi devlet üniversitesi; Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Antalya Akdeniz Üniversitesi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa ve Trabzon Üniversitesinin Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören toplam 5461 öğrenci oluşturmuştur. Öneklem grubu ise, bu Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören gönüllü olarak seçilen 964 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak, “Kişisel Bilgi Formu”, ile “On Maddelik Kişilik Ölçeği”, “Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Kariyer Planlama Ölçeği” ve “Kariyer Engelleri Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon testi ve Çoklu Regresyon analizinden faydalanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde; On Maddelik Kişilik Ölçeği alt boyutlarından Dışadönüklük, Yumuşak Başlılık, Duygusal Dengelilik ve Sorumluluk ile Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Kariyer Planlama Ölçeği arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Ancak Deneyime Açıklık ile kariyer planlaması arasında negatif ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca On Maddelik Kişilik Ölçeği alt boyutları ile Kariyer Engelleri Ölçeği arasında negatif yönde ilişki görülmüştür. Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Kariyer Planlama Ölçeği ile Kariyer Engelleri Ölçeği arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bulgular, kişilik özelliklerinin öğrencilerin kariyer planlamayı ve kariyer engellemeyi anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. On maddelik kişilik özellikleri incelendiğinde; cinsiyet ve bölüm değişkenine göre fark görülmezken yaş, gelir durumu, öğrenim görülen üniversite, sınıf, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Kariyer Planlama incelendiğinde; gelir durumu, öğrenim görülen üniversite, bölüm, sınıf, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık görülmüştür. Ancak cinsiyet ve yaşa göre bir faklılık tespit edilmemiştir. Katılımcıların kariyer engellerine bakıldığında ise; cinsiyete göre farklılık görülmezken yaş, gelir durumu, öğrenim görülen üniversite, bölüm, sınıf, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu açısından anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Sonuç olarak, kişilik özelliklerinin kariyer planlaması ve kariyer engelleri üzerindeki yordayıcı rolü doğrulanmıştır. Kariyer planlamasını dışadönüklük, yumuşak başlılık ve sorumluluk boyutları pozitif yönde anlamlı olarak yordarken; kariyer engellerini dışadönüklük, duygusal dengelilik ve deneyime açıklık boyutları negatif yönde anlamlı olarak yordamaktadır. Ayrıca, farklı coğrafi bölgelerdeki bulgular, kariyer rehberliği hizmetlerinin yerel ve kültürel farklılıklar göz önünde bulundurularak geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Araştıma sonuçlarının, hem teorik anlamda literatüre katkı sunacağı hem de uygulayıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.