ERKEN YAŞTA ANNESİNİ KAYBETMİŞ KADINLARIN DOĞUM SONRASI DÖNEME İLİŞKİN DENEYİMLERİ

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı; annesini 18 yaşından önce kaybeden kadınların doğum sonrası ilk altı aydaki deneyim, algı, ihtiyaç ve baş etme stratejilerini fenomenolojik yaklaşımla derinlemesine incelemektir. Gereç ve Yöntem: Nitel fenomenolojik desenle yürütülen bu araştırmada; annesini 18 yaşından önce kaybeden ve doğum sonrası ilk altı ayında olan Türkiye'deki 28 primipar kadına kartopu örnekleme ile ulaşılmıştır. Yarı yapılandırılmış derinlemesine bireysel görüşmelerle toplanan veriler, tematik analiz yöntemiyle incelenerek tema ve alt temalara kodlanmıştır. Bulgular: Araştırma bulguları; “Doğum Sonrası Psikososyal Deneyimler”, “Bebek Bakımı ve Sosyal Destek Ağlarına İlişkin Deneyimler”, “Annelik Kimliğinin İnşasına İlişkin Deneyimler” ve “Sağlık Profesyonelleri ile İlişkiler ve Sistemsel Etkilere İlişkin Deneyimler” olmak üzere dört ana temadan oluşmaktadır. Katılımcılar, anne yokluğunun pratik zorluklardan öte derin bir duygusal boşluk yarattığını; yoğun yalnızlık, rehbersizlik ve çaresizlik yaşadıklarını ifade etmiştir. Annelik süreciyle geçmiş yas deneyimlerinin yeniden canlandığı ve annelik kimliği inşasında güvensizlik yaşandığı görülmüştür. Buna karşın, bazı kadınların psikolojik dayanıklılık geliştirerek kendi annelik pratiklerini bilinçli şekilde yapılandırdığı saptanmıştır. Ayrıca, mevcut sağlık bakım hizmetlerinde erken anne kaybına yönelik spesifik bir psikososyal destek mekanizmasının eksikliği hissedilmiş olup, katılımcıların bu konuda daha duyarlı bir yaklaşım bekledikleri saptanmıştır. Sonuç: Araştırma bulgularına göre; erken yaşta anne kaybı kadınların anneliğe uyumunu, kimlik gelişimini ve psikolojik sağlığını olumsuz etkilemektedir. Kadınlar bu durumla baş etmek için bireysel yöntemler geliştirse de doğum sonrası bakımda anne kaybı bir risk faktörü olarak değerlendirilmeli ve annelere yasa duyarlı psikososyal destek sağlanmalıdır.